Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

Ankaranın siyasətində daha bir dəyişiklik:Türkiyə Əfqanıstanda fəallığını niyə artırıb? - TƏHLİL

Ankaranın siyasətində daha bir dəyişiklik:Türkiyə Əfqanıstanda fəallığını niyə artırıb? - TƏHLİL
yüklənir...

Vinay Kaura

"Middle East İnstitute" (Yaxın Şərq İnstitutu – ABŞ)



Türkiyə müştərək diplomatik və hərbi tərəfdaşlıqla, müharibə və məcburi köç girdabındakı Əfqanıstanda rolunu genişləndirməyə çalışır. Ankaranın Əfqanıstandakı maraqlarının miqyası son illərdə Türk xarici siyasətində dəyişikliyin ifadəsidir.

Regional liderlik istəyi ilə Türkiyə müxtəlif qonşu ölkələrdə gücünü genişləndirməyə çalışır. Afpak bölgəsi (Əfqanıstan-Pakistan) istisna deyil. Türkiyənin diplomatik təşəbbüsləri əsasən Kabil və İslamabad arasındakı ikitərəfli əlaqələri inkişaf etdirməyə yönəlib. Ankara bu vasitəçi rolda digər üçüncü tərəflər – vasitəçilər üzərində üstünlüklərə malikdir. Əsasən ortaq din-məzhəb və hər iki ölkə ilə yaxşı münasibətlərə görə.

2001-ci ildə ABŞ-ın “Taliban” rejiminə qarşı təşkil etdiyi hücum ölkədə yetərincə rəğbət doğurmasa da, Türkiyə NATO-ya üzv bir ölkə olaraq missiyaya qoşunla yardım edib və bugünədək Əfqanıstanda hərbi varlığını saxlayır.

Əfqanıstanda təhlükəsizlik qüvvələrinin təlimi ilə fəal şəkildə məşğul olmasına və beynəlxalq qüvvələrə maddi yardım göstərməsinə baxmayaraq, Vaşinqtonun təzyiqlərinə məhəl qoymayan türk ordusu birbaşa qarşıdurma əməliyyatlarından çəkinir və yalnız sülh quruculuğunda iştirak edir.

Bununla bərabər, sabiq xarici işlər naziri Hikmət Çətin 2003-cü ildə NATO-nun Əfqanıstandakı ilk yüksək səviyyəli nümayəndəsi təyin olunub. Digər türk diplomat İsmayıl Aramaz 2015-2016-cı illərdə Alyansın ən ali mülki nümayəndəsi vəzifəsini yerinə yetirib.

Türkiyə 2006-cı ilin noyabr ayında Vardakda – ilk, 2010-cu ilin iyulunda Covzan şəhərində – ikinci mülki yardım qurumunu yaradıb. Türkiyənin səylərilə Əfqanıstana yardım və yenidənqurma işləri çərçivəsində çox sayda məktəb və xəstəxana inşa və bərpa olunub, yüzlərlə tələbəyə təqaüd verilib, habelə yollar, körpülər salınıb.

Ankaranın Əfqanıstanda fəaliyyəti 2001-ci ildən etibarən əslində, NATO kontekstində olsa da, Rəcəb Tayyib Ərdoğan ABŞ-ın “Taliban” əleyhinə olan müharibə cəhdlərindən həmişə uzaqlaşmağa can atıb. Türk hökuməti hesab edir ki, “Taliban”ın barışıq elementlərini siyasi həll xəttinə gətirmək lazımdır, eləcə də Əfqanıstanla Pakistan arasındakı əməkdaşlığın gücləndirilmədən Əfqanıstan gündəmi doğrula bilməz. Ərdoğanın 2014-cü ildə Kabilə səfəri, mübahisəli Əfqanıstan prezident seçkilərini dəstəkləməsi Ankaranın strateji maraqları və Əfqanıstanda neytral mövqeyini təsdiqləyib.

Əfqanıstan prezidenti Əşrəf Qəninin 2015-ci ilin dekabrında Türkiyəyə səfəri zamanı Ərdoğan "Əfqanıstanın problemləri bizim problemlərimiz və müvəffəqiyyəti bizim müvəffəqiyyətimizdir" deyərək, Kabilin istəmədiyi müddətədək türk əsgərinin orada qalacağını söyləyib. Bu siyasi mövqe Türkiyənin Kabillə bağlı "tarixi məsuliyyət"i və özünü böyük regional güc kimi qəbul etməsi ilə təfsir edilə bilər.

Ankara Əfqanıstandakı siyasi hadisələrinə yaxından izləyir, bir sıra nüfuzlu siyasi şəxslər və qruplarla sıx əlaqələr qurur. Türkiyə Əfqanıstanın vitse-prezidenti olan Əbdürrəşid Dostumun – özbək komandanının çoxdankı patronudur. “Evdə cinayət törətdiyinə görə” Dostum bir müddət Türkiyədə "sürgün həyatı" yaşayıb və ya "siyasi sığınacaq" alıb. Bu məsələ Fəthullah Gülən ilə bağlı Əfqanıstan məktəblərini ələ keçirməyə istiqamətli bir sövdənin hissəsi kimi başa düşülür.

Əfqanıstanda NATO əməliyyatlarında iştirak etməklə yanaşı, Türkiyə Əfqanıstan-Pakistan arasında vasitəçilik edib. Bu çərçivədə Türkiyə bir sıra konfranslara ev sahibliyi, Əfqanıstan və Pakistan liderlərinə “Duran xətti”nə sadiq qalmanı təşviq edib.

BMT Baş Assambleyasının 2017-ci ilin sentyabrında Nyu-Yorkda keçirilmiş toplantısında Pakistanın baş naziri Şahid Abbasi və Ərdoğan Pakistan-Əfqanıstan-Türkiyə üçtərəfli prosesinin bərpası barədə razılığa gəliblər.

Tramp administrasiyasının Əfqanıstanla bağlı siyasətinin elan edilməsindən sonra, Amerika qəzəbindən xilas olmaq üçün Pakistan regional təbliğata başlayıb. ABŞ prezidenti tərəfindən sərt cəza almaqdan ehtiyatlanan İslamabad strateji dəstək axtarır və Türkiyə bu siyahıda birincidir. Pakistanın xarici işlər naziri Havaja Məhəmməd Asif Əfqanıstan məsələsində Çin, Rusiya, İran və Türkiyədəki vəzifədaşları ilə müzakirələr aparıb. Sentyabrın ikinci həftəsində Türkiyəyə etdiyi yüksək səviyyəli səfər də uğurlu diplomatik fəaliyyət sayılır.

Əfqanıstanın daxili işlərində Pakistanın çox vacib rolunu qəbul edən Ankara artıq İslamabadın Əfqanıstan münaqişəsinə hərbi həll yolu olmadığına dair mövqeyini paylaşır.

Türkiyə, Kabul-İslamabad əlaqələrində tərəfsizliyini iddia etsə də, Ankara üçün Pakistan bir köynək yaxın dövlətdir. Türkiyənin Pakistanla yaxşı əlaqələri Qərblə “soyuq müharibə” dövründə ABŞ düşərgəsinə əks olan müxtəlif ikitərəfli tədbirlərə təməl yaradır. O cümlədən hərbi təlimlərə. Hindistana səfəri zamanı da Ərdoğan Kəşmir məsələsində Pakistanın tərəfini tutub və Dehlini məyus edib.

Pakistan indi əfqan məsələsinin həllində Amerikanın təsirinə qarşı durmaq üçün Ankaranı Rusiya və İranı əhatə edən regional ittifaqa daxil etməyə tələsir. Əvvəllər “Taliban” həm Rusiya, həm də İrana ölümcül düşmən olduğu halda, indi onların arasında yeni körpü var. Son dövrlərdə Türkiyə hökuməti də “Taliban” rəhbərliyi ilə təmaslarını artırıb.

Türkiyənin “Taliban"ı ABŞ-ın dəstəklədiyi Əfqanıstan hökuməti ilə sülh danışıqlarına girməyə sövqetmə səyi uğursuz olsa da, başqa səbəblərə görə Ankara səylərini davam etdirir. Ərdoğanın Əfqanıstana artan diqqətinin səbəbi budur ki, Türkiyənin vasitəçiliyi ilə sülh razılaşması Ankaranın NATO-da siyasi nüfuz qazanmasına kömək edə bilər. Tramp administrasiyası “Taliban”la mübarizə aparmaq üçün qətiyyətini nümayiş etdirdiyinə görə, Türkiyə, ehtimal ki, Əfqanıstandakı fəaliyyətini daha da gücləndirəcək.



Tərcümə: Strateq.azскачать dle 10.6фильмы бесплатно

Teqlər:
yüklənir...

  • winkwinkedsmileam
    belayfeelfellowlaughing
    lollovenorecourse
    requestsadtonguewassat
    cryingwhatbullyangry

XƏBƏR LENTİ

21.10.2017

Qarabağda daha iki erməni hərbçi ölüb - Adlar

21.10.2017

"Öcalan hörmət görməyə layiq bir şəxsiyyət deyil" - ABŞ-dan rəsmi Ankaranın etirazına daha bir cavab

21.10.2017

Sabah Qarabağ haqda qalmaqallı yazını sildi - FOTO

21.10.2017

"Şimali İraq Türkiyə ilə birləşdirilsin" - Sensasion təklif...

21.10.2017

ATƏT Parlament Assamleyasının yeni prezidenti məlum oldu

21.10.2017

“Azərbaycan Rusiyanın tərkibinə daxil olmalıdır” - Jirinovskidən daha bir sensasion açıqlama

20.10.2017

Telnov küçəsi 10-da pusquda duranlar var

20.10.2017

Bu tədris ilində bir abituriyent iki qrup üzrə qəbul imtahanı verə biləcək

20.10.2017

AXC-nin 100 illiyi ilə bağlı sərəncam - 5 milyon ayrıldı

20.10.2017

Ərdoğan: “Türkiyə və Azərbaycan niyə BMT Təhlükəsizlik Şurasında olmasın?”

20.10.2017

Atadan azyaşlı övladına inanılmaz vəhşilik – Video/18+

20.10.2017

İbadi orduya qəti əmr verdi: Ərbilə girməyin - Video

20.10.2017

Səfir ABŞ-da təhsil alan azərbaycanlıların sayını açıqladı

20.10.2017

"Bu üsulla 10 min adam həbsdən xilas olar, dövlət 80 milyon manat qənaət edər" - TƏKLİF

20.10.2017

Malik İsaqov Yasamalın yeni icra başçısı olacaq?! - İDDİA

20.10.2017

Qazaxda icra başçısı 2-ci qrup əlili “həsir-yesir” edib

20.10.2017

Prezident İlham Əliyev: Məscidləri dağıdan ölkə heç vaxt müsəlman ölkələrinin dostu ola bilməz

20.10.2017

“Nar”-dan yenilənmiş “Günlük” paketləri

20.10.2017

İŞİD-dən alınan Raqqada Öcalanın portreti asılıb, ABŞ rəsmisi izahat verib: “SDG ilə çalışırıq…”

20.10.2017

Pensiya və maaşlar artacaq - RƏSMİ

20.10.2017

Ərdoğan Bərzaninin “elçilərini” qəbul etmədi - “Artıq çox gecdir

20.10.2017

“Bu il minlərlə məcburi köçkün ailəsi evlə təmin olunacaq” - Əli Həsənov

20.10.2017

Dünya siyasəti dünya neftini boğur:Səudiyyə-Rusiya işbirliyi neft bazarını dirçəldəcəkmi? – Təhlil

20.10.2017

Azərbaycan uğrunda rəqabət sərtləşir - Bakı toqquşan maraqların mərkəzində

20.10.2017

“Mən hələ baş nazir olanda ABŞ-ın o zamankı prezidenti Bill Klintona təklif etmişdim ki..."

20.10.2017

Nümayəndəlik institutunun fəaliyyətini məhdudlaşdıran layihə: Gündəlikdən çıxarıldı

20.10.2017

Kreml Sarkisyanla bağlı qərar verdi: Qarabağ danışıqlarından sonrakı GƏLİŞMƏ

20.10.2017

“Naxçıvandakı hərbi potensial işə düşsə, Ermənistanda daş-daş üstə qalmayacaq!”

20.10.2017

İlham Əliyev D-8 Zirvə görüşündə iştirak edir

20.10.2017

Putin:“ABŞ Rusiya KİV-inə məhdudiyyət qoysa, Moskva da bu addımı atacaq”

20.10.2017

Rusiyalı politoloq:“Bu dəfə iraqlılar və kürdlər arasında yeni silahlı qarşıdurma yaranacaq”

20.10.2017

Cenevrə görüşünü kim və niyə təşkil etdi, yaxud Bakı necə 1:0 önə keçdi? - TƏHLİL

Bütün Xəbərlər

FaceBook