Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

Ankaranın siyasətində daha bir dəyişiklik:Türkiyə Əfqanıstanda fəallığını niyə artırıb? - TƏHLİL

Ankaranın siyasətində daha bir dəyişiklik:Türkiyə Əfqanıstanda fəallığını niyə artırıb? - TƏHLİL
yüklənir...

Vinay Kaura

"Middle East İnstitute" (Yaxın Şərq İnstitutu – ABŞ)



Türkiyə müştərək diplomatik və hərbi tərəfdaşlıqla, müharibə və məcburi köç girdabındakı Əfqanıstanda rolunu genişləndirməyə çalışır. Ankaranın Əfqanıstandakı maraqlarının miqyası son illərdə Türk xarici siyasətində dəyişikliyin ifadəsidir.

Regional liderlik istəyi ilə Türkiyə müxtəlif qonşu ölkələrdə gücünü genişləndirməyə çalışır. Afpak bölgəsi (Əfqanıstan-Pakistan) istisna deyil. Türkiyənin diplomatik təşəbbüsləri əsasən Kabil və İslamabad arasındakı ikitərəfli əlaqələri inkişaf etdirməyə yönəlib. Ankara bu vasitəçi rolda digər üçüncü tərəflər – vasitəçilər üzərində üstünlüklərə malikdir. Əsasən ortaq din-məzhəb və hər iki ölkə ilə yaxşı münasibətlərə görə.

2001-ci ildə ABŞ-ın “Taliban” rejiminə qarşı təşkil etdiyi hücum ölkədə yetərincə rəğbət doğurmasa da, Türkiyə NATO-ya üzv bir ölkə olaraq missiyaya qoşunla yardım edib və bugünədək Əfqanıstanda hərbi varlığını saxlayır.

Əfqanıstanda təhlükəsizlik qüvvələrinin təlimi ilə fəal şəkildə məşğul olmasına və beynəlxalq qüvvələrə maddi yardım göstərməsinə baxmayaraq, Vaşinqtonun təzyiqlərinə məhəl qoymayan türk ordusu birbaşa qarşıdurma əməliyyatlarından çəkinir və yalnız sülh quruculuğunda iştirak edir.

Bununla bərabər, sabiq xarici işlər naziri Hikmət Çətin 2003-cü ildə NATO-nun Əfqanıstandakı ilk yüksək səviyyəli nümayəndəsi təyin olunub. Digər türk diplomat İsmayıl Aramaz 2015-2016-cı illərdə Alyansın ən ali mülki nümayəndəsi vəzifəsini yerinə yetirib.

Türkiyə 2006-cı ilin noyabr ayında Vardakda – ilk, 2010-cu ilin iyulunda Covzan şəhərində – ikinci mülki yardım qurumunu yaradıb. Türkiyənin səylərilə Əfqanıstana yardım və yenidənqurma işləri çərçivəsində çox sayda məktəb və xəstəxana inşa və bərpa olunub, yüzlərlə tələbəyə təqaüd verilib, habelə yollar, körpülər salınıb.

Ankaranın Əfqanıstanda fəaliyyəti 2001-ci ildən etibarən əslində, NATO kontekstində olsa da, Rəcəb Tayyib Ərdoğan ABŞ-ın “Taliban” əleyhinə olan müharibə cəhdlərindən həmişə uzaqlaşmağa can atıb. Türk hökuməti hesab edir ki, “Taliban”ın barışıq elementlərini siyasi həll xəttinə gətirmək lazımdır, eləcə də Əfqanıstanla Pakistan arasındakı əməkdaşlığın gücləndirilmədən Əfqanıstan gündəmi doğrula bilməz. Ərdoğanın 2014-cü ildə Kabilə səfəri, mübahisəli Əfqanıstan prezident seçkilərini dəstəkləməsi Ankaranın strateji maraqları və Əfqanıstanda neytral mövqeyini təsdiqləyib.

Əfqanıstan prezidenti Əşrəf Qəninin 2015-ci ilin dekabrında Türkiyəyə səfəri zamanı Ərdoğan "Əfqanıstanın problemləri bizim problemlərimiz və müvəffəqiyyəti bizim müvəffəqiyyətimizdir" deyərək, Kabilin istəmədiyi müddətədək türk əsgərinin orada qalacağını söyləyib. Bu siyasi mövqe Türkiyənin Kabillə bağlı "tarixi məsuliyyət"i və özünü böyük regional güc kimi qəbul etməsi ilə təfsir edilə bilər.

Ankara Əfqanıstandakı siyasi hadisələrinə yaxından izləyir, bir sıra nüfuzlu siyasi şəxslər və qruplarla sıx əlaqələr qurur. Türkiyə Əfqanıstanın vitse-prezidenti olan Əbdürrəşid Dostumun – özbək komandanının çoxdankı patronudur. “Evdə cinayət törətdiyinə görə” Dostum bir müddət Türkiyədə "sürgün həyatı" yaşayıb və ya "siyasi sığınacaq" alıb. Bu məsələ Fəthullah Gülən ilə bağlı Əfqanıstan məktəblərini ələ keçirməyə istiqamətli bir sövdənin hissəsi kimi başa düşülür.

Əfqanıstanda NATO əməliyyatlarında iştirak etməklə yanaşı, Türkiyə Əfqanıstan-Pakistan arasında vasitəçilik edib. Bu çərçivədə Türkiyə bir sıra konfranslara ev sahibliyi, Əfqanıstan və Pakistan liderlərinə “Duran xətti”nə sadiq qalmanı təşviq edib.

BMT Baş Assambleyasının 2017-ci ilin sentyabrında Nyu-Yorkda keçirilmiş toplantısında Pakistanın baş naziri Şahid Abbasi və Ərdoğan Pakistan-Əfqanıstan-Türkiyə üçtərəfli prosesinin bərpası barədə razılığa gəliblər.

Tramp administrasiyasının Əfqanıstanla bağlı siyasətinin elan edilməsindən sonra, Amerika qəzəbindən xilas olmaq üçün Pakistan regional təbliğata başlayıb. ABŞ prezidenti tərəfindən sərt cəza almaqdan ehtiyatlanan İslamabad strateji dəstək axtarır və Türkiyə bu siyahıda birincidir. Pakistanın xarici işlər naziri Havaja Məhəmməd Asif Əfqanıstan məsələsində Çin, Rusiya, İran və Türkiyədəki vəzifədaşları ilə müzakirələr aparıb. Sentyabrın ikinci həftəsində Türkiyəyə etdiyi yüksək səviyyəli səfər də uğurlu diplomatik fəaliyyət sayılır.

Əfqanıstanın daxili işlərində Pakistanın çox vacib rolunu qəbul edən Ankara artıq İslamabadın Əfqanıstan münaqişəsinə hərbi həll yolu olmadığına dair mövqeyini paylaşır.

Türkiyə, Kabul-İslamabad əlaqələrində tərəfsizliyini iddia etsə də, Ankara üçün Pakistan bir köynək yaxın dövlətdir. Türkiyənin Pakistanla yaxşı əlaqələri Qərblə “soyuq müharibə” dövründə ABŞ düşərgəsinə əks olan müxtəlif ikitərəfli tədbirlərə təməl yaradır. O cümlədən hərbi təlimlərə. Hindistana səfəri zamanı da Ərdoğan Kəşmir məsələsində Pakistanın tərəfini tutub və Dehlini məyus edib.

Pakistan indi əfqan məsələsinin həllində Amerikanın təsirinə qarşı durmaq üçün Ankaranı Rusiya və İranı əhatə edən regional ittifaqa daxil etməyə tələsir. Əvvəllər “Taliban” həm Rusiya, həm də İrana ölümcül düşmən olduğu halda, indi onların arasında yeni körpü var. Son dövrlərdə Türkiyə hökuməti də “Taliban” rəhbərliyi ilə təmaslarını artırıb.

Türkiyənin “Taliban"ı ABŞ-ın dəstəklədiyi Əfqanıstan hökuməti ilə sülh danışıqlarına girməyə sövqetmə səyi uğursuz olsa da, başqa səbəblərə görə Ankara səylərini davam etdirir. Ərdoğanın Əfqanıstana artan diqqətinin səbəbi budur ki, Türkiyənin vasitəçiliyi ilə sülh razılaşması Ankaranın NATO-da siyasi nüfuz qazanmasına kömək edə bilər. Tramp administrasiyası “Taliban”la mübarizə aparmaq üçün qətiyyətini nümayiş etdirdiyinə görə, Türkiyə, ehtimal ki, Əfqanıstandakı fəaliyyətini daha da gücləndirəcək.



Tərcümə: Strateq.azскачать dle 10.6фильмы бесплатно

Teqlər:
yüklənir...

XƏBƏR LENTİ

Nərgiz Paşayevanın qızı Bakıdakı məşhur kinoteatrı - Tənqid etdi
18.02.2018

Nərgiz Paşayevanın qızı Bakıdakı məşhur kinoteatrı - Tənqid etdi

“Bu, bizim şəhidlərimiz qarşısında olan borcumuzdur”
16.02.2018

“Bu, bizim şəhidlərimiz qarşısında olan borcumuzdur”

İlham Əliyev Dövlət Agentliyinə 18 milyon manat ayırdı
16.02.2018

İlham Əliyev Dövlət Agentliyinə 18 milyon manat ayırdı

20 ildə keçsə, heç vaxt seçkiyə qatılmayacaqlar-Seymur Süleymanov
16.02.2018

20 ildə keçsə, heç vaxt seçkiyə qatılmayacaqlar-Seymur Süleymanov

UZAĞI, APRELƏ QƏDƏR… KÖŞƏ YAZISI
16.02.2018

UZAĞI, APRELƏ QƏDƏR… KÖŞƏ YAZISI

Xain Orduxan xalqı təhqir etdi-Video
16.02.2018

Xain Orduxan xalqı təhqir etdi-Video

“Veysəloğlu” bu il yüzlərlə yeni iş yeri yaradacaq
16.02.2018

“Veysəloğlu” bu il yüzlərlə yeni iş yeri yaradacaq

İlham Əliyev: “Azərbaycan Avropa bazarına daxil olmağa hazırdır”
15.02.2018

İlham Əliyev: “Azərbaycan Avropa bazarına daxil olmağa hazırdır”

“Vaqner”in son rekviyemi | Suriyada öldürülən Rusiya muzdluları böyük qalmaqala səbəb ola bilər – TƏHLİL
15.02.2018

“Vaqner”in son rekviyemi | Suriyada öldürülən Rusiya muzdluları böyük qalmaqala səbəb ola bilər – TƏHLİL

Prezidentin köməkçisindən mühüm açıqlama: “Əvvəllər hər seçkidən sonra icra başçıları işdən azad edilirdi”
15.02.2018

Prezidentin köməkçisindən mühüm açıqlama: “Əvvəllər hər seçkidən sonra icra başçıları işdən azad edilirdi”

Arif Paşayev üçün özəl gün
15.02.2018

Arif Paşayev üçün özəl gün

Tofiq Yaqublu Müsavat başqanının müavini vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb
14.02.2018

Tofiq Yaqublu Müsavat başqanının müavini vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb

Prezident Administrasiyasına şikayətlər daha çox bu rayonlardan daxil olur – SİYAHI
14.02.2018

Prezident Administrasiyasına şikayətlər daha çox bu rayonlardan daxil olur – SİYAHI

Mehriban Əliyeva Britaniyanın ticarət elçisini qəbul edib
14.02.2018

Mehriban Əliyeva Britaniyanın ticarət elçisini qəbul edib

2.6 milyonluq ittihamla bağlı rəsmi açıqlama
14.02.2018

2.6 milyonluq ittihamla bağlı rəsmi açıqlama

İdris Koçovalının gerçəkdə kim olduğu üzə çıxdı – Kürt İdris kimdir?
14.02.2018

İdris Koçovalının gerçəkdə kim olduğu üzə çıxdı – Kürt İdris kimdir?

Qabil Hüseynli: “Bu, müxalifətin indiyə qədər buraxdığı ən böyük səhvdir”
14.02.2018

Qabil Hüseynli: “Bu, müxalifətin indiyə qədər buraxdığı ən böyük səhvdir”

ABŞ kəşfiyyatı:
14.02.2018

ABŞ kəşfiyyatı: "Dağlıq Qarabağda gərginlik 2018-ci ildə genişmiqyaslı hərbi münaqişəyə səbəb ola bilər"

Bir generalın manifesti: Ramiz Zeynalovun DYP üzərində qurulan imperiyası
14.02.2018

Bir generalın manifesti: Ramiz Zeynalovun DYP üzərində qurulan imperiyası

İlham Əliyevin qurultay nitqində “MİSAK-İ MİLLİ” kodları
14.02.2018

İlham Əliyevin qurultay nitqində “MİSAK-İ MİLLİ” kodları

BLOGERLİK JURNALİSTİKADA YENİ İSTİQAMƏT HESAB OLUNUR
13.02.2018

BLOGERLİK JURNALİSTİKADA YENİ İSTİQAMƏT HESAB OLUNUR

Meydan TV ermənilərlə sıx işləyir - FAKTLAR
13.02.2018

Meydan TV ermənilərlə sıx işləyir - FAKTLAR

Azərbaycanla bağlı həbs olunan siyasətçi bəraət aldı
13.02.2018

Azərbaycanla bağlı həbs olunan siyasətçi bəraət aldı

13.02.2018

"Ordumuzun peşakarlığı və qəhrəmanlığı işğalçı ordunun əl-qolunu bağlayır"

Prezidentin həyata keçirdiyi islahatlar - PA rəsmisi təhlil edir
13.02.2018

Prezidentin həyata keçirdiyi islahatlar - PA rəsmisi təhlil edir

Nazir söz verdi: “Korrupsiyanın kökü kəsiləcək”
13.02.2018

Nazir söz verdi: “Korrupsiyanın kökü kəsiləcək”

Növbədənkənar seçkilərə Moskvadan baxış: “İlham Əliyev xarici planların qarşısını aldı” (EKSKLÜZİV)
13.02.2018

Növbədənkənar seçkilərə Moskvadan baxış: “İlham Əliyev xarici planların qarşısını aldı” (EKSKLÜZİV)

Azərbaycan müəllimləri İlham Əliyevin namizədliyini dəstəkləyir
13.02.2018

Azərbaycan müəllimləri İlham Əliyevin namizədliyini dəstəkləyir

“Qaradağa Heydər Əliyevin adı verilsin” - Deputatdan təklif
13.02.2018

“Qaradağa Heydər Əliyevin adı verilsin” - Deputatdan təklif

İlham Əliyev: “Azərbaycan iqtisadiyyatı uğurla inkişaf edir”
13.02.2018

İlham Əliyev: “Azərbaycan iqtisadiyyatı uğurla inkişaf edir”

“LİBRAFF” kitab mağazaları şəbəkəsi Nigar Köçərlinin CAVABIN VERDİ
13.02.2018

“LİBRAFF” kitab mağazaları şəbəkəsi Nigar Köçərlinin CAVABIN VERDİ

Mayıl Şahverdiyevə general-mayor rütbəsi verilib
13.02.2018

Mayıl Şahverdiyevə general-mayor rütbəsi verilib

Bütün Xəbərlər

FaceBook