Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

Uyğurların problemi yenidən qabardılır:Çin polisinin pasport qadağası onları radikallaşdıra bilər - TƏHLİL

Uyğurların problemi yenidən qabardılır:Çin polisinin pasport qadağası onları radikallaşdıra bilər - TƏHLİL
yüklənir...

Qeri Sends

Eurasianet.org. 30.12.2016


Etnik uyğurlar – türk qrupu dilində danışan və İslama etiqad edən xalq – Çində əsasən etiqad azadlığı sahəsində çoxdan məhdudiyyətlərlə üzləşirlər. Hökumət keçən payızda isə onların yerdəyişmə azadlığını məhdudlaşdırmaqla yeni qaydalar tətbiq edib. ÇXR-in qərbindəki Sinszyan sakinləri indi öz pasportlarını “saxlanmaq” üçün polisə təhvil verməlidirlər.

BBC xəbər verir ki, əyalət sakinləri nə vaxt harasa getmək lazım gələndə pasportun qaytarılması üçün izacə almalı olurlar.

Məlumata görə, bəzən uyğurlara pasportu verməkdən imtina edirlər. Hazırda Sinszyan əhalisinin, təxminən, 45%-ni təşkil edən uyğurları həmçinin digər əziyyətli prosedurlardan keçməyə məcbur edirlər. Məsələn, polis iyulda Yili sakinlərinə səfərqabağı sənədləşmədən öncə DNT nümunəsi verməyi əmr edib. Həmçinin sakinlərdən qan nümunəsi götürür, barmaq izlərinin şəklini çəkir, səslərini yazır və 3D şəkilləri çəkirlər.

Görünür, Çin hökuməti Sinszyan sakinlərini pasportları təhvil verməyə məcbur edib uyğur yaraqlılarının hərəkətlənməsini izləmək üçün öz imkanlarını genişləndirməyə ümid edir. Bölgədə dövr edən təsdiqlənməmiş məlumatlara əsasən, son bir neçə ildə Sinszyanda və Çinin başqa bölgələrində bir sıra həmlələr həyata keçirmiş yaraqlılar əvvəllər Pakistanda və Mərkəzi Asiya dövlətlərində hazırlıq keçiblər.

Çin ərazisində son böyük hücum 2015-ci ilin sentyabrında baş verib – bir dəstə kişi bıçaqla kömür şaxtasının dincələn fəhlələrinə həmlə edərək 45 fəhlə və 5 polisi qətlə yetirib. 2014-cü ildə Urumçidə kamikadzenin törətdiyi və ən azı, 39 nəfərin həyatını aparmış partlayış daxil olmaqla tam bir silsilə hücumlar baş verib. Həmçinin Quançjou və Kunmində dəmiryol stansiyalarında bıçaqla hücumlar baş verib.

Avqustda Bişkekdə Çin səfirliyinin yanında partlayış baş verib və bunn həyata keçirilməsində uyğur yaraqlılarından şübhələnirlər. Lakin rəsmi təhqiqat hələlik başa çatmayıb.

Çin hökuməti bu zorakılıq aktlarının təşkilində islam yaraqlıları və separatçıları ittiham edir. Məmurların sözlərinə görə, onlar (Mərkəzi Asiya ölkələrindəki kimi) Şərqi Türküstan və yaxud Uyğurstan adlı müstəqil dövlət yaratmağa çalışırlar. Şərqi Türküstan Respublikası artıq iki dəfə – 1931-1934 və 1944-1949-cu illərdə mövcud olub, lakin sonradan Mao Tszedun Çin Xalq Azadlıq Ordusunun başında olmaqla bölgəyə nəzarəti Pekinə qaytarıb. 1955-ci ildə Sinszyana muxtar rayon statusu veriblər ki, ərazinin türkdilli əhalisinin qismən rəğbətini qazansınlar.

Uyğur millətçiləri çoxdan bildirirlər ki, Pekinin bölgəyə münasibətdə siyasəti ayrı-seçkiliyə əsaslanır və onların özünəməxsus mədəni eyniyyətini təhdid edir. Xanlılar əvvələr Sinszyanda azlıq təşkil edirdilər. Mao Tszedun 67 il əvvəl hakimiyyətə gələndə müsəlman uyğurlar bu bölgə əhalisinin 85%-ni təşkil edirdi, indi isə uyğurların “qeyri-leqal iqtisadi mühacirlər” dediyi xanlıların axını nəticəsində etnik azlıq olublar.

ÇXR prezidenti Si Szinpin xanlıların Sinszyana, həmçinin uyğurların Çinin başqa rayonlarına köçünü dəstəkləyir.

Dil və dini məhdudiyyətlər daxil olmaqla ayrı-seçkilik, həmçinin iqtisadi sıxışdırmalar uyğurlara özlərini Çinin tamdəyərli vətəndaşı kimi hiss etməyə mane olur. Bu yaxınlarda tələbələrə Ramazan ayında oruc tutmağı qadağan edib, həmçinin uşaqlar üçün dini təhsilə və uyğur dilində təhsil almağa qadağa qoyublar. Bundan başqa, qədim Böyük İpək Yolunun tərkibindəki Kaşqar şəhərində müasir binaların inşasına görə qədim tarixi rayonları söküblər ki, bu da yerli sakinləri qəzəbləndirib.

Bəzi hüquq müdafiəçiləri hesab edir ki, bütün bu hadisələr bəzi uyğurları zorakılığa itələyərək onların radikallaşmasına şərait yaradır. Duruma xeyli amillər təsir etsə də, uyğurlara münasibətdə tətbiq edilmiş yerdəyişmə azadlığına məhdudiyyətlər, çox güman ki, onları daha çox məyus edəcək.

Bununla belə, bu tədbirlərin yaraqlıların fəaliyyətinin qabağını alacağı az ağlabatandır. Sinszyanda dayanıqlı sabitliyə ancaq yerli əhalinin narazılıq səbəblərini aradan qaldırmaqla nail olmaq mümkündür.
strateqскачать dle 10.6фильмы бесплатно

Teqlər:
yüklənir...

  • winkwinkedsmileam
    belayfeelfellowlaughing
    lollovenorecourse
    requestsadtonguewassat
    cryingwhatbullyangry

XƏBƏR LENTİ

21.10.2017

Qarabağda daha iki erməni hərbçi ölüb - Adlar

21.10.2017

"Öcalan hörmət görməyə layiq bir şəxsiyyət deyil" - ABŞ-dan rəsmi Ankaranın etirazına daha bir cavab

21.10.2017

Sabah Qarabağ haqda qalmaqallı yazını sildi - FOTO

21.10.2017

"Şimali İraq Türkiyə ilə birləşdirilsin" - Sensasion təklif...

21.10.2017

ATƏT Parlament Assamleyasının yeni prezidenti məlum oldu

21.10.2017

“Azərbaycan Rusiyanın tərkibinə daxil olmalıdır” - Jirinovskidən daha bir sensasion açıqlama

20.10.2017

Telnov küçəsi 10-da pusquda duranlar var

20.10.2017

Bu tədris ilində bir abituriyent iki qrup üzrə qəbul imtahanı verə biləcək

20.10.2017

AXC-nin 100 illiyi ilə bağlı sərəncam - 5 milyon ayrıldı

20.10.2017

Ərdoğan: “Türkiyə və Azərbaycan niyə BMT Təhlükəsizlik Şurasında olmasın?”

20.10.2017

Atadan azyaşlı övladına inanılmaz vəhşilik – Video/18+

20.10.2017

İbadi orduya qəti əmr verdi: Ərbilə girməyin - Video

20.10.2017

Səfir ABŞ-da təhsil alan azərbaycanlıların sayını açıqladı

20.10.2017

"Bu üsulla 10 min adam həbsdən xilas olar, dövlət 80 milyon manat qənaət edər" - TƏKLİF

20.10.2017

Malik İsaqov Yasamalın yeni icra başçısı olacaq?! - İDDİA

20.10.2017

Qazaxda icra başçısı 2-ci qrup əlili “həsir-yesir” edib

20.10.2017

Prezident İlham Əliyev: Məscidləri dağıdan ölkə heç vaxt müsəlman ölkələrinin dostu ola bilməz

20.10.2017

“Nar”-dan yenilənmiş “Günlük” paketləri

20.10.2017

İŞİD-dən alınan Raqqada Öcalanın portreti asılıb, ABŞ rəsmisi izahat verib: “SDG ilə çalışırıq…”

20.10.2017

Pensiya və maaşlar artacaq - RƏSMİ

20.10.2017

Ərdoğan Bərzaninin “elçilərini” qəbul etmədi - “Artıq çox gecdir

20.10.2017

“Bu il minlərlə məcburi köçkün ailəsi evlə təmin olunacaq” - Əli Həsənov

20.10.2017

Dünya siyasəti dünya neftini boğur:Səudiyyə-Rusiya işbirliyi neft bazarını dirçəldəcəkmi? – Təhlil

20.10.2017

Azərbaycan uğrunda rəqabət sərtləşir - Bakı toqquşan maraqların mərkəzində

20.10.2017

“Mən hələ baş nazir olanda ABŞ-ın o zamankı prezidenti Bill Klintona təklif etmişdim ki..."

20.10.2017

Nümayəndəlik institutunun fəaliyyətini məhdudlaşdıran layihə: Gündəlikdən çıxarıldı

20.10.2017

Kreml Sarkisyanla bağlı qərar verdi: Qarabağ danışıqlarından sonrakı GƏLİŞMƏ

20.10.2017

“Naxçıvandakı hərbi potensial işə düşsə, Ermənistanda daş-daş üstə qalmayacaq!”

20.10.2017

İlham Əliyev D-8 Zirvə görüşündə iştirak edir

20.10.2017

Putin:“ABŞ Rusiya KİV-inə məhdudiyyət qoysa, Moskva da bu addımı atacaq”

20.10.2017

Rusiyalı politoloq:“Bu dəfə iraqlılar və kürdlər arasında yeni silahlı qarşıdurma yaranacaq”

20.10.2017

Cenevrə görüşünü kim və niyə təşkil etdi, yaxud Bakı necə 1:0 önə keçdi? - TƏHLİL

Bütün Xəbərlər

FaceBook