Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

Uyğurların problemi yenidən qabardılır:Çin polisinin pasport qadağası onları radikallaşdıra bilər - TƏHLİL

Uyğurların problemi yenidən qabardılır:
yüklənir...

Qeri Sends

Eurasianet.org. 30.12.2016


Etnik uyğurlar – türk qrupu dilində danışan və İslama etiqad edən xalq – Çində əsasən etiqad azadlığı sahəsində çoxdan məhdudiyyətlərlə üzləşirlər. Hökumət keçən payızda isə onların yerdəyişmə azadlığını məhdudlaşdırmaqla yeni qaydalar tətbiq edib. ÇXR-in qərbindəki Sinszyan sakinləri indi öz pasportlarını “saxlanmaq” üçün polisə təhvil verməlidirlər.

BBC xəbər verir ki, əyalət sakinləri nə vaxt harasa getmək lazım gələndə pasportun qaytarılması üçün izacə almalı olurlar.

Məlumata görə, bəzən uyğurlara pasportu verməkdən imtina edirlər. Hazırda Sinszyan əhalisinin, təxminən, 45%-ni təşkil edən uyğurları həmçinin digər əziyyətli prosedurlardan keçməyə məcbur edirlər. Məsələn, polis iyulda Yili sakinlərinə səfərqabağı sənədləşmədən öncə DNT nümunəsi verməyi əmr edib. Həmçinin sakinlərdən qan nümunəsi götürür, barmaq izlərinin şəklini çəkir, səslərini yazır və 3D şəkilləri çəkirlər.

Görünür, Çin hökuməti Sinszyan sakinlərini pasportları təhvil verməyə məcbur edib uyğur yaraqlılarının hərəkətlənməsini izləmək üçün öz imkanlarını genişləndirməyə ümid edir. Bölgədə dövr edən təsdiqlənməmiş məlumatlara əsasən, son bir neçə ildə Sinszyanda və Çinin başqa bölgələrində bir sıra həmlələr həyata keçirmiş yaraqlılar əvvəllər Pakistanda və Mərkəzi Asiya dövlətlərində hazırlıq keçiblər.

Çin ərazisində son böyük hücum 2015-ci ilin sentyabrında baş verib – bir dəstə kişi bıçaqla kömür şaxtasının dincələn fəhlələrinə həmlə edərək 45 fəhlə və 5 polisi qətlə yetirib. 2014-cü ildə Urumçidə kamikadzenin törətdiyi və ən azı, 39 nəfərin həyatını aparmış partlayış daxil olmaqla tam bir silsilə hücumlar baş verib. Həmçinin Quançjou və Kunmində dəmiryol stansiyalarında bıçaqla hücumlar baş verib.

Avqustda Bişkekdə Çin səfirliyinin yanında partlayış baş verib və bunn həyata keçirilməsində uyğur yaraqlılarından şübhələnirlər. Lakin rəsmi təhqiqat hələlik başa çatmayıb.

Çin hökuməti bu zorakılıq aktlarının təşkilində islam yaraqlıları və separatçıları ittiham edir. Məmurların sözlərinə görə, onlar (Mərkəzi Asiya ölkələrindəki kimi) Şərqi Türküstan və yaxud Uyğurstan adlı müstəqil dövlət yaratmağa çalışırlar. Şərqi Türküstan Respublikası artıq iki dəfə – 1931-1934 və 1944-1949-cu illərdə mövcud olub, lakin sonradan Mao Tszedun Çin Xalq Azadlıq Ordusunun başında olmaqla bölgəyə nəzarəti Pekinə qaytarıb. 1955-ci ildə Sinszyana muxtar rayon statusu veriblər ki, ərazinin türkdilli əhalisinin qismən rəğbətini qazansınlar.

Uyğur millətçiləri çoxdan bildirirlər ki, Pekinin bölgəyə münasibətdə siyasəti ayrı-seçkiliyə əsaslanır və onların özünəməxsus mədəni eyniyyətini təhdid edir. Xanlılar əvvələr Sinszyanda azlıq təşkil edirdilər. Mao Tszedun 67 il əvvəl hakimiyyətə gələndə müsəlman uyğurlar bu bölgə əhalisinin 85%-ni təşkil edirdi, indi isə uyğurların “qeyri-leqal iqtisadi mühacirlər” dediyi xanlıların axını nəticəsində etnik azlıq olublar.

ÇXR prezidenti Si Szinpin xanlıların Sinszyana, həmçinin uyğurların Çinin başqa rayonlarına köçünü dəstəkləyir.

Dil və dini məhdudiyyətlər daxil olmaqla ayrı-seçkilik, həmçinin iqtisadi sıxışdırmalar uyğurlara özlərini Çinin tamdəyərli vətəndaşı kimi hiss etməyə mane olur. Bu yaxınlarda tələbələrə Ramazan ayında oruc tutmağı qadağan edib, həmçinin uşaqlar üçün dini təhsilə və uyğur dilində təhsil almağa qadağa qoyublar. Bundan başqa, qədim Böyük İpək Yolunun tərkibindəki Kaşqar şəhərində müasir binaların inşasına görə qədim tarixi rayonları söküblər ki, bu da yerli sakinləri qəzəbləndirib.

Bəzi hüquq müdafiəçiləri hesab edir ki, bütün bu hadisələr bəzi uyğurları zorakılığa itələyərək onların radikallaşmasına şərait yaradır. Duruma xeyli amillər təsir etsə də, uyğurlara münasibətdə tətbiq edilmiş yerdəyişmə azadlığına məhdudiyyətlər, çox güman ki, onları daha çox məyus edəcək.

Bununla belə, bu tədbirlərin yaraqlıların fəaliyyətinin qabağını alacağı az ağlabatandır. Sinszyanda dayanıqlı sabitliyə ancaq yerli əhalinin narazılıq səbəblərini aradan qaldırmaqla nail olmaq mümkündür.
strateqскачать dle 10.6фильмы бесплатно

Teqlər:
yüklənir...

XƏBƏR LENTİ

Nərgiz Paşayevanın qızı Bakıdakı məşhur kinoteatrı - Tənqid etdi
18.02.2018

Nərgiz Paşayevanın qızı Bakıdakı məşhur kinoteatrı - Tənqid etdi

“Bu, bizim şəhidlərimiz qarşısında olan borcumuzdur”
16.02.2018

“Bu, bizim şəhidlərimiz qarşısında olan borcumuzdur”

İlham Əliyev Dövlət Agentliyinə 18 milyon manat ayırdı
16.02.2018

İlham Əliyev Dövlət Agentliyinə 18 milyon manat ayırdı

20 ildə keçsə, heç vaxt seçkiyə qatılmayacaqlar-Seymur Süleymanov
16.02.2018

20 ildə keçsə, heç vaxt seçkiyə qatılmayacaqlar-Seymur Süleymanov

UZAĞI, APRELƏ QƏDƏR… KÖŞƏ YAZISI
16.02.2018

UZAĞI, APRELƏ QƏDƏR… KÖŞƏ YAZISI

Xain Orduxan xalqı təhqir etdi-Video
16.02.2018

Xain Orduxan xalqı təhqir etdi-Video

“Veysəloğlu” bu il yüzlərlə yeni iş yeri yaradacaq
16.02.2018

“Veysəloğlu” bu il yüzlərlə yeni iş yeri yaradacaq

İlham Əliyev: “Azərbaycan Avropa bazarına daxil olmağa hazırdır”
15.02.2018

İlham Əliyev: “Azərbaycan Avropa bazarına daxil olmağa hazırdır”

“Vaqner”in son rekviyemi | Suriyada öldürülən Rusiya muzdluları böyük qalmaqala səbəb ola bilər – TƏHLİL
15.02.2018

“Vaqner”in son rekviyemi | Suriyada öldürülən Rusiya muzdluları böyük qalmaqala səbəb ola bilər – TƏHLİL

Prezidentin köməkçisindən mühüm açıqlama: “Əvvəllər hər seçkidən sonra icra başçıları işdən azad edilirdi”
15.02.2018

Prezidentin köməkçisindən mühüm açıqlama: “Əvvəllər hər seçkidən sonra icra başçıları işdən azad edilirdi”

Arif Paşayev üçün özəl gün
15.02.2018

Arif Paşayev üçün özəl gün

Tofiq Yaqublu Müsavat başqanının müavini vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb
14.02.2018

Tofiq Yaqublu Müsavat başqanının müavini vəzifəsindən uzaqlaşdırılıb

Prezident Administrasiyasına şikayətlər daha çox bu rayonlardan daxil olur – SİYAHI
14.02.2018

Prezident Administrasiyasına şikayətlər daha çox bu rayonlardan daxil olur – SİYAHI

Mehriban Əliyeva Britaniyanın ticarət elçisini qəbul edib
14.02.2018

Mehriban Əliyeva Britaniyanın ticarət elçisini qəbul edib

2.6 milyonluq ittihamla bağlı rəsmi açıqlama
14.02.2018

2.6 milyonluq ittihamla bağlı rəsmi açıqlama

İdris Koçovalının gerçəkdə kim olduğu üzə çıxdı – Kürt İdris kimdir?
14.02.2018

İdris Koçovalının gerçəkdə kim olduğu üzə çıxdı – Kürt İdris kimdir?

Qabil Hüseynli: “Bu, müxalifətin indiyə qədər buraxdığı ən böyük səhvdir”
14.02.2018

Qabil Hüseynli: “Bu, müxalifətin indiyə qədər buraxdığı ən böyük səhvdir”

ABŞ kəşfiyyatı:
14.02.2018

ABŞ kəşfiyyatı: "Dağlıq Qarabağda gərginlik 2018-ci ildə genişmiqyaslı hərbi münaqişəyə səbəb ola bilər"

Bir generalın manifesti: Ramiz Zeynalovun DYP üzərində qurulan imperiyası
14.02.2018

Bir generalın manifesti: Ramiz Zeynalovun DYP üzərində qurulan imperiyası

İlham Əliyevin qurultay nitqində “MİSAK-İ MİLLİ” kodları
14.02.2018

İlham Əliyevin qurultay nitqində “MİSAK-İ MİLLİ” kodları

BLOGERLİK JURNALİSTİKADA YENİ İSTİQAMƏT HESAB OLUNUR
13.02.2018

BLOGERLİK JURNALİSTİKADA YENİ İSTİQAMƏT HESAB OLUNUR

Meydan TV ermənilərlə sıx işləyir - FAKTLAR
13.02.2018

Meydan TV ermənilərlə sıx işləyir - FAKTLAR

Azərbaycanla bağlı həbs olunan siyasətçi bəraət aldı
13.02.2018

Azərbaycanla bağlı həbs olunan siyasətçi bəraət aldı

13.02.2018

"Ordumuzun peşakarlığı və qəhrəmanlığı işğalçı ordunun əl-qolunu bağlayır"

Prezidentin həyata keçirdiyi islahatlar - PA rəsmisi təhlil edir
13.02.2018

Prezidentin həyata keçirdiyi islahatlar - PA rəsmisi təhlil edir

Nazir söz verdi: “Korrupsiyanın kökü kəsiləcək”
13.02.2018

Nazir söz verdi: “Korrupsiyanın kökü kəsiləcək”

Növbədənkənar seçkilərə Moskvadan baxış: “İlham Əliyev xarici planların qarşısını aldı” (EKSKLÜZİV)
13.02.2018

Növbədənkənar seçkilərə Moskvadan baxış: “İlham Əliyev xarici planların qarşısını aldı” (EKSKLÜZİV)

Azərbaycan müəllimləri İlham Əliyevin namizədliyini dəstəkləyir
13.02.2018

Azərbaycan müəllimləri İlham Əliyevin namizədliyini dəstəkləyir

“Qaradağa Heydər Əliyevin adı verilsin” - Deputatdan təklif
13.02.2018

“Qaradağa Heydər Əliyevin adı verilsin” - Deputatdan təklif

İlham Əliyev: “Azərbaycan iqtisadiyyatı uğurla inkişaf edir”
13.02.2018

İlham Əliyev: “Azərbaycan iqtisadiyyatı uğurla inkişaf edir”

“LİBRAFF” kitab mağazaları şəbəkəsi Nigar Köçərlinin CAVABIN VERDİ
13.02.2018

“LİBRAFF” kitab mağazaları şəbəkəsi Nigar Köçərlinin CAVABIN VERDİ

Mayıl Şahverdiyevə general-mayor rütbəsi verilib
13.02.2018

Mayıl Şahverdiyevə general-mayor rütbəsi verilib

Bütün Xəbərlər

FaceBook