Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

Neft, dollar və böyük müharibə:niyə bütün yollar Hələbə aparır? – Təhlil

Neft, dollar və böyük müharibə:niyə bütün yollar Hələbə aparır? – Təhlil
yüklənir...

Sərkis Saturyan

REGNUM İA, 15.12.2016


2016-cı ilin dekabrı kürəsəl hadisələr baxımından zəngindir. Əlbəttə, beynəlxalq sistem tarazlıqdan uzaqdır. Lakin aylın I yarısının hadisələri ümid doğurur. Hər şey haqda növbə ilə.

“Роснефть” dekabrın 10-da dövlət səhmlərinin 19,5%-nin “Glencore” İngiltərə-İsevçrə treyderi və Qətərin suveren fonduna (Qatar Investment Authority) satıldığını elan edib, iki gündən sonra isə Suriya hökumət ordusu ərəb respublikasının iqtisadi paytaxtı Hələbin azad eildiyi haqda raport verib. 13 dekabrda xəbər agentliklərinin diqqəti Şimal Amerikaya yönəldi. Seçilmiş ABŞ prezidenti Donald Tramp dövlət katibinin adını çəkdi. O, Exxon Mobilin direktorlar şurasının sədri Reks Tillerson elan edilib. Artıq dekabrın 14-də isə ABŞ FES (federal ehtiyatlar sistemi-tərc.) açıq bazarda əməliyyatlar üzrə Komitəsi açar tarifi 0,5-0,7%-ədək yüksəldib dolların möhkəmlənməsi və Amerikanın neft sahəsinə investisiya həcmini genişləndirmək üçün müqəddə şərtlər yaradıb. Təsadüfdürmü?

Hər necə olur-olsun, Moskva strateji hədəflərinə yetişir:

Nəzərə alınsa ki, Qatar Investment Authority “Glencore”nin ən böyük xarici səhmdarı, həmçinin Volkswagen qrupu, Barclays London bankı və başqa nüfuzlu korporasiyaların səhmlərinin sahibidir, onun “Роснефть”-dən pay alması Rusiya və Suriya üzrə Britaniya və qitə Avropası elitalarının sıralarında yaranan konsensusdan xəbər verir;

Moskva və Dohanın biznes əməkdaşlığı sonuncunu Qətərin İŞİD və “Müsəlman qardaşlar”a bağlı antihökumət qruplaşmalarını dəstəklədiyi Suriya hərbi əməliyyatlar teatrında daha üzüyola edə bilər;

Avropa Birliyi ölkələrinin Moskvaya münasibətdə sanksiya siyasəti yalana dönür. Amerikalılar “Роснефть” səhmlərinin qismən özəlləşdirilməsində əldən buraxılmış mənfəəti hesablamağa məcburdurlar. Donald Trampın seçkiqabağı qərargahının keçmiş müşaviri Karter Peyc “Amerikanın səsi”-nə bildirib: “Sanksiyalar tətbiqi yoluyla “Роснефть”i və şirkətin tam bir qrup rəhbərini cəzalandırmağa ədavətli cəhdlər basşlıca olaraq Qərb şirkətlərinə ziyan vurub və elan edilən məqsədlərə çatdırmayıb. Bu həftəki innovasiya sövdələşməsi bunu bir daha göstərir, belə ki əksər potensial strateji yatırımçılar çıxdaş olunub”;

Pekin yeni siyasi konsensusun tərkib hissəsi olur, Moskvanın yaratdığı “Роснефть” və Çinin milli neft-kimya şirkəti (ChemChina) Primorsk vilayətində polimer ötrük və boyalar istehsalı üçün şərikli müəssisə qurur;

Amerika xarici siyasət idarəsinin başındakı neftçi Moskva üçün Vaşinqtonla birbaşa təmaq qurmaq imkanıdır və sonralar hətta Ər-Riyad başda olmaqla OPEK-ə üzv ölklərin qabağını almağa şərait yaradacaq;

Qüvvələrin kürəsəl tarazlığı əvvəlki tək Şərqi Aralıq dənizi bölgəsindəki hərbi-siyasi vəziyyətlə müəyyən edilir – NATO bloku Hələbin yaraqlılardan azad edilməsilə burada faktiki olaraq taktiki məğlubiyyət uğrayıb.

Hələb, yoxsa Süveyş kanalı?


Göstərilən perspektivlərə baxmayaraq Atlantikanın hər iki sahilindəki xəbər agnetlikləri Dəməşqin uğurlarını gözardı etməyə, dünya ictimaiyyətininn diqqətini Hələbin şərqi uğrunda final döyüşündən əvvəl Palmiranın İŞİD terrorçuları tərəfindən ələ keçirilməsinə yönəltməyə cəhd edir. Suriya prezidenti Bəşər Əsəd RT kanalı və başqa antihökumət qruplaşmalarını – ABŞ, Fransa və Böyük Britaniyanı İŞİD-in kuratoru adlandırmaqla dərhal reaksiya verib. Suriya lideri xülasə edir: “Onlar Dəməşqdə məğlubiyyətə uğrayandan sonra – ilk üç ildə isə leytmotiv “Dəməşqi hökumət qüvvələrindən azad etmək idi” – Xomsa keçdilər. Xomsdakı uğursuzluqdan sonra Hələbə keçd ilər. Hələb onlar üçün Suriya döyüş meydanında oynaya biləcəkləri son böyük kart oldu”. Osmanlı imperiyası dönəmindən bəri statusuna görə İstanbul və Qahirədən sonra üçüncü fəxri yeri tutan azad edilmiş şəhərin önəmi barədə tarixin özü xəbər verir. Bu üç şəhərin taleyi həmişə kəsişir. Heç olmasa, 1958-ci ilin fevralından 1961-ci ilin sentyabrına qədər davam etmiş və bürokratik intriqaların təsiri ilə axırına çıxılmış Misir-Suriya birliyini yada salaq. Qahirə və Dəməşq belə də sıralarını sıxlaşdıra bilmədi, çünki onları hakimiyyət və iqtisadi maraqlar ayırırdı. Daha dəqiqi, Süveyş kanalı ilə Hələb, dəniz “İpək yolu” ilə quru “İpək yolu”arasındakı rəqabət. Mübarizə Fransa memarı Ferdinand de Lessepsin layihəsi ilə Qırmızı dənizi Aralıq dənizi ilə birləşdirən kanalın inşa olunduğu 1869-cu ildən kəskinləşib. Hələb bir müddətdən sonra tənəzzülə uğrayıb. Özü də bu, təkcə maliyyə məğlubiyyəti deyildi.

Məsələ burasındadır ki, Hələb Avropa ilə Asiya arasında quru ticarətində açar bənd, əsrlər boyu Hindistan və Çindən karvanların İran İsfahanı və ərəb Bağdadına yetmək üçün gəldiyi şərqi Aralıq dənizi bölgəsinə yol açan “darvaza”olub – transmilli şirkətlər meydana çıxmamşıdan xeyli əvvəllər tacirlər Sakit və Hind okeanı sahillərində müqavilələr bağlayıblar. Buna görə də türklərin 1516-cı ildə Hələbi ələ keçirməsi Osmanlı dövlətini sonradan öz şərtlərini Avropa kapitalizminin paytaxtlarına – Venetsiya, Genuya, Florensiya və Romaya diktə edən dünya dövlətinə çevirib. Beş yüz il lazım gəldi ki, İstanbul öz məğlubiyyətini etiraf etsin: prezident Əsəd Hələbi döyüşlə geri almaqla 2010-cu ildən Suriyadakı silahlı müxalifəti fəal şəkildə dəstəkləyən Rəcəb Ərdoğanın kartlarını qarışdırıb. Milli dövlət imperiyaya üstün gəlib. Həm də Dəməşqə yardım rəqabətə girmiş Avropa metopoliyasndan deyil, Rusiyadan gəlib.


Fransa hədəfi vura bilmədi!


Gözləmək lazım gəldiyi kimi, Hələbin Dəməşqdən dövlət müstəqilliyini (État d'Alep) elan etdiyi I dünya savaşı dönəminə qayıtmaq ümidilə Suriyanı xanədan knyazlıqlarına bölmək planı bəsləyən Fransa hamıdan çox dilxor olub. Söhbət Fransanın Yaxın Şərqdəki ali təmsilçisi general Quronun planından gedir. Bu plan çərçivəsində onun 1920-ci ilin sentyabrında yaratdığı Hələb dövləti Suriyanın digər şəhər-dövlətləri ilə rəqabət üçün nəzərdə tutulmuşdu. Paris bu qayda ilə 1916-1918-ci illərdə antiosmanlı üsyanının gedişatında qüvvə toplamış, İstanbul və Berlin alyansının pik vaxtında (“Bağdad dəmiryolu” layihəsi) Britaniya müstəmləkə administrasiyasının dəstəklədiyi ərəb millətçiliyini zəiflətmək niyyətində idi. London ordusu 1918-cin ilin oktyabrında Dəməşqi lə keçirmiş Əmir Feysəlin başçılıq etdiyi Haşimilər sülaləsinə istinad edirdi. İş o yerə çatdı ki, Feysəl 1920-ci ilin martında Fransa mandatına meydan oxuyaraq özünü Suriya kralı elan etdi. Müvəffəqiyyət çox çəkmədi: artı q iyulun 24-də Məysalun yaxınlığındakı (Suriyanlın cənubi-qərbində Dəməşqdən 12 km qərbə sarı) döyüşdə Quronun rəhbərliyi ilə Levanta ordusu ərəb qoşunlarını məğlub edib Dəməşqə girdi. Belə ki Parisin tarixi örnəyi var. Təsadüfi deyil ki, keçmiş prezident Valeri Jiskar D`Esten BMT-ni fransız generalını uyğun mandatla təmin edib Suriyaya göndərməyə çağırıb. Bu gün az adamın yadındadır ki, D`Esten 1916-cı ilin 16 mayında Fransa, Böyük Britaniya və Rusiya imperiyasının hökumətləri arasında imzalanmış məxfi sazişin (Sayks-Piko-Sazonov) müəlliflərindən biri Fransua Jorj-Pikonun qardaşı oğludur. Paris, London və Sankt-Peterburq buna uyğun olaraq Osmanlı imperiyasının ərazilərini öz aralarında bölüb.

Fransızlar Suriya hökumət ordusunun Hələbdəki uğurlarından dilxor olublar. Francetvinfo.fr. agentliyi xəbər verir ki, geopolitik Frederik Pişon prezident Ollandın “acı şərbətini şirinləşdirmək üçün” mülahizələrə varır ki, “Hələbin götürülməsi ilə Suriya müharibəsi başa çatmayıb”, “müxalifətlə beşillik qarşıdurmadan üzülmüş hökumət ordusunun isə xarici dəstəyə ehtiyacı var”.

Ekspert hökumət ordusu ilə terrorçular arasında gələcək savaşa işarə edərək qeyd edir: “Hələbi tərk etmiş üsyançıların böyük hissəsi indi İdlib əyalətində əsaslanır”.

Üçüncü dünya müharibəsi final müharibəsinə girir. Qalib ən yaxın 5-7 ildə bilinəcək

Teqlər:
yüklənir...

XƏBƏR LENTİ

24.06.2017

Azərbaycanda ilk: Komediya filmləri haqqında komediya çəkilir – VİDEO

24.06.2017

Bakı yeni müasir silahları cəbhəyə göndərdi - Video

24.06.2017

Elçin Əmirbəyov birinci vitse-prezidentin köməkçisi təyin olundu

19.06.2017

İstənilən təxribata cavab verəcəyik – İlham Əliyev

15.06.2017

Azərbaycan xalqının Milli Qurtuluş günü -Ulu Öndərin hakimiyyətə qayıdışı

13.06.2017

Prokurorluq Əfqan Muxtarlı ilə bağlı bəyanat yaydı

13.06.2017

MM “Təhsil haqqında” qanuna dəyişikliklər layihəsini qəbul etdi

13.06.2017

Milli Məclisdə qalmaqal: "Kimin özəl söhbəti varsa,.."

13.06.2017

Rusiya: Müxalifət lideri Navalnı barəsində həbs qərarı verilib

13.06.2017

Azərbaycan prezidenti: “Ermənilərin məscidləri dağıdıtması müsəlman aləminə qarşı törədilmiş cinayətdir”

13.06.2017

İsrail xüsusi xidmət orqanları İŞİD terrorçularının noutbuklarda bomba hazırladıqlarını bəyan edib

13.06.2017

Milli Məclisin sədr müavini deputatlara xəbərdarlıq edib: “Sakitliyə riayət edin...”

13.06.2017

Prezident İlham Əliyev Natiq Əliyevin məzarını ziyarət edib

13.06.2017

Ərdoğan: “Türkiyə və Qətər olmasaydı, Suriyada müxalifət rejimə qarşı mübarizə apara bilməzdi”

12.06.2017

Fransadakı parlament seçkilərində prezident Makronun partiyası qalib gəlib

12.06.2017

Fikrət Yusifov: “İlham Əliyev müasir Azərbaycanın uğurlarının qarantıdır”

12.06.2017

“Avropa İttifaqı ilə viza məsələsində sadələşdirilmə mərhələsindəyik”

12.06.2017

I vitse-prezidentin Katibliyinin rəis müavinləri təyin olunub

11.06.2017

Zəhərlənən uşaqların sayı 119 imiş - Səbəb sudur+Video

10.06.2017

“Reket jurnalistika” sıradan çıxarılır

10.06.2017

Natiq Əliyev II Fəxri xiyabanda dəfn olunub

10.06.2017

Relsdən çıxarılan Qətər – TƏHLİL

10.06.2017

Tehran teraktının arxasında bu ölkə dayanır – Satanovski

10.06.2017

Azərbaycan Türkiyədən hazır sosial şəbəkə almaq istəyir

10.06.2017

Natiq Əliyevin cənazəsi Bakıya gətirilib

09.06.2017

Komi:“FTB Rusiyanın kiber hücumları barədə ilk dəfə 2015-ci ildə xəbər tutub”

09.06.2017

Rusiyanın “mehriban düşmənləri”:Qətərə qarşı qəfil siyasi embarqo Moskvanı niyə şoka saldı? - TƏHLİL

09.06.2017

Vergilər Nazirliyi əmək müqaviləsi bağlamayan sahibkarlar barədə cinayət işi açıb

09.06.2017

İran Təhlükəsizlik Nazirliyi:Kirmanşah, Kürdüstan, Qərbi Azərbaycan və Tehranda 41 İŞİD-çi həbs olunub

09.06.2017

“Quba məzarlığındakı vəziyyətlə bağlı təkliflər Prezidentə təqdim ediləcək” - Əli Həsənov

09.06.2017

“Heydər Əliyev demişdi ki, Natiq Əliyevi dərhal...” - VİDEO

09.06.2017

Almaniya da kürd dövlətinə qarşı çıxdı

Bütün Xəbərlər

FaceBook