Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

Neft, dollar və böyük müharibə:niyə bütün yollar Hələbə aparır? – Təhlil

Neft, dollar və böyük müharibə:niyə bütün yollar Hələbə aparır? – Təhlil
yüklənir...

Sərkis Saturyan

REGNUM İA, 15.12.2016


2016-cı ilin dekabrı kürəsəl hadisələr baxımından zəngindir. Əlbəttə, beynəlxalq sistem tarazlıqdan uzaqdır. Lakin aylın I yarısının hadisələri ümid doğurur. Hər şey haqda növbə ilə.

“Роснефть” dekabrın 10-da dövlət səhmlərinin 19,5%-nin “Glencore” İngiltərə-İsevçrə treyderi və Qətərin suveren fonduna (Qatar Investment Authority) satıldığını elan edib, iki gündən sonra isə Suriya hökumət ordusu ərəb respublikasının iqtisadi paytaxtı Hələbin azad eildiyi haqda raport verib. 13 dekabrda xəbər agentliklərinin diqqəti Şimal Amerikaya yönəldi. Seçilmiş ABŞ prezidenti Donald Tramp dövlət katibinin adını çəkdi. O, Exxon Mobilin direktorlar şurasının sədri Reks Tillerson elan edilib. Artıq dekabrın 14-də isə ABŞ FES (federal ehtiyatlar sistemi-tərc.) açıq bazarda əməliyyatlar üzrə Komitəsi açar tarifi 0,5-0,7%-ədək yüksəldib dolların möhkəmlənməsi və Amerikanın neft sahəsinə investisiya həcmini genişləndirmək üçün müqəddə şərtlər yaradıb. Təsadüfdürmü?

Hər necə olur-olsun, Moskva strateji hədəflərinə yetişir:

Nəzərə alınsa ki, Qatar Investment Authority “Glencore”nin ən böyük xarici səhmdarı, həmçinin Volkswagen qrupu, Barclays London bankı və başqa nüfuzlu korporasiyaların səhmlərinin sahibidir, onun “Роснефть”-dən pay alması Rusiya və Suriya üzrə Britaniya və qitə Avropası elitalarının sıralarında yaranan konsensusdan xəbər verir;

Moskva və Dohanın biznes əməkdaşlığı sonuncunu Qətərin İŞİD və “Müsəlman qardaşlar”a bağlı antihökumət qruplaşmalarını dəstəklədiyi Suriya hərbi əməliyyatlar teatrında daha üzüyola edə bilər;

Avropa Birliyi ölkələrinin Moskvaya münasibətdə sanksiya siyasəti yalana dönür. Amerikalılar “Роснефть” səhmlərinin qismən özəlləşdirilməsində əldən buraxılmış mənfəəti hesablamağa məcburdurlar. Donald Trampın seçkiqabağı qərargahının keçmiş müşaviri Karter Peyc “Amerikanın səsi”-nə bildirib: “Sanksiyalar tətbiqi yoluyla “Роснефть”i və şirkətin tam bir qrup rəhbərini cəzalandırmağa ədavətli cəhdlər basşlıca olaraq Qərb şirkətlərinə ziyan vurub və elan edilən məqsədlərə çatdırmayıb. Bu həftəki innovasiya sövdələşməsi bunu bir daha göstərir, belə ki əksər potensial strateji yatırımçılar çıxdaş olunub”;

Pekin yeni siyasi konsensusun tərkib hissəsi olur, Moskvanın yaratdığı “Роснефть” və Çinin milli neft-kimya şirkəti (ChemChina) Primorsk vilayətində polimer ötrük və boyalar istehsalı üçün şərikli müəssisə qurur;

Amerika xarici siyasət idarəsinin başındakı neftçi Moskva üçün Vaşinqtonla birbaşa təmaq qurmaq imkanıdır və sonralar hətta Ər-Riyad başda olmaqla OPEK-ə üzv ölklərin qabağını almağa şərait yaradacaq;

Qüvvələrin kürəsəl tarazlığı əvvəlki tək Şərqi Aralıq dənizi bölgəsindəki hərbi-siyasi vəziyyətlə müəyyən edilir – NATO bloku Hələbin yaraqlılardan azad edilməsilə burada faktiki olaraq taktiki məğlubiyyət uğrayıb.

Hələb, yoxsa Süveyş kanalı?


Göstərilən perspektivlərə baxmayaraq Atlantikanın hər iki sahilindəki xəbər agnetlikləri Dəməşqin uğurlarını gözardı etməyə, dünya ictimaiyyətininn diqqətini Hələbin şərqi uğrunda final döyüşündən əvvəl Palmiranın İŞİD terrorçuları tərəfindən ələ keçirilməsinə yönəltməyə cəhd edir. Suriya prezidenti Bəşər Əsəd RT kanalı və başqa antihökumət qruplaşmalarını – ABŞ, Fransa və Böyük Britaniyanı İŞİD-in kuratoru adlandırmaqla dərhal reaksiya verib. Suriya lideri xülasə edir: “Onlar Dəməşqdə məğlubiyyətə uğrayandan sonra – ilk üç ildə isə leytmotiv “Dəməşqi hökumət qüvvələrindən azad etmək idi” – Xomsa keçdilər. Xomsdakı uğursuzluqdan sonra Hələbə keçd ilər. Hələb onlar üçün Suriya döyüş meydanında oynaya biləcəkləri son böyük kart oldu”. Osmanlı imperiyası dönəmindən bəri statusuna görə İstanbul və Qahirədən sonra üçüncü fəxri yeri tutan azad edilmiş şəhərin önəmi barədə tarixin özü xəbər verir. Bu üç şəhərin taleyi həmişə kəsişir. Heç olmasa, 1958-ci ilin fevralından 1961-ci ilin sentyabrına qədər davam etmiş və bürokratik intriqaların təsiri ilə axırına çıxılmış Misir-Suriya birliyini yada salaq. Qahirə və Dəməşq belə də sıralarını sıxlaşdıra bilmədi, çünki onları hakimiyyət və iqtisadi maraqlar ayırırdı. Daha dəqiqi, Süveyş kanalı ilə Hələb, dəniz “İpək yolu” ilə quru “İpək yolu”arasındakı rəqabət. Mübarizə Fransa memarı Ferdinand de Lessepsin layihəsi ilə Qırmızı dənizi Aralıq dənizi ilə birləşdirən kanalın inşa olunduğu 1869-cu ildən kəskinləşib. Hələb bir müddətdən sonra tənəzzülə uğrayıb. Özü də bu, təkcə maliyyə məğlubiyyəti deyildi.

Məsələ burasındadır ki, Hələb Avropa ilə Asiya arasında quru ticarətində açar bənd, əsrlər boyu Hindistan və Çindən karvanların İran İsfahanı və ərəb Bağdadına yetmək üçün gəldiyi şərqi Aralıq dənizi bölgəsinə yol açan “darvaza”olub – transmilli şirkətlər meydana çıxmamşıdan xeyli əvvəllər tacirlər Sakit və Hind okeanı sahillərində müqavilələr bağlayıblar. Buna görə də türklərin 1516-cı ildə Hələbi ələ keçirməsi Osmanlı dövlətini sonradan öz şərtlərini Avropa kapitalizminin paytaxtlarına – Venetsiya, Genuya, Florensiya və Romaya diktə edən dünya dövlətinə çevirib. Beş yüz il lazım gəldi ki, İstanbul öz məğlubiyyətini etiraf etsin: prezident Əsəd Hələbi döyüşlə geri almaqla 2010-cu ildən Suriyadakı silahlı müxalifəti fəal şəkildə dəstəkləyən Rəcəb Ərdoğanın kartlarını qarışdırıb. Milli dövlət imperiyaya üstün gəlib. Həm də Dəməşqə yardım rəqabətə girmiş Avropa metopoliyasndan deyil, Rusiyadan gəlib.


Fransa hədəfi vura bilmədi!


Gözləmək lazım gəldiyi kimi, Hələbin Dəməşqdən dövlət müstəqilliyini (État d'Alep) elan etdiyi I dünya savaşı dönəminə qayıtmaq ümidilə Suriyanı xanədan knyazlıqlarına bölmək planı bəsləyən Fransa hamıdan çox dilxor olub. Söhbət Fransanın Yaxın Şərqdəki ali təmsilçisi general Quronun planından gedir. Bu plan çərçivəsində onun 1920-ci ilin sentyabrında yaratdığı Hələb dövləti Suriyanın digər şəhər-dövlətləri ilə rəqabət üçün nəzərdə tutulmuşdu. Paris bu qayda ilə 1916-1918-ci illərdə antiosmanlı üsyanının gedişatında qüvvə toplamış, İstanbul və Berlin alyansının pik vaxtında (“Bağdad dəmiryolu” layihəsi) Britaniya müstəmləkə administrasiyasının dəstəklədiyi ərəb millətçiliyini zəiflətmək niyyətində idi. London ordusu 1918-cin ilin oktyabrında Dəməşqi lə keçirmiş Əmir Feysəlin başçılıq etdiyi Haşimilər sülaləsinə istinad edirdi. İş o yerə çatdı ki, Feysəl 1920-ci ilin martında Fransa mandatına meydan oxuyaraq özünü Suriya kralı elan etdi. Müvəffəqiyyət çox çəkmədi: artı q iyulun 24-də Məysalun yaxınlığındakı (Suriyanlın cənubi-qərbində Dəməşqdən 12 km qərbə sarı) döyüşdə Quronun rəhbərliyi ilə Levanta ordusu ərəb qoşunlarını məğlub edib Dəməşqə girdi. Belə ki Parisin tarixi örnəyi var. Təsadüfi deyil ki, keçmiş prezident Valeri Jiskar D`Esten BMT-ni fransız generalını uyğun mandatla təmin edib Suriyaya göndərməyə çağırıb. Bu gün az adamın yadındadır ki, D`Esten 1916-cı ilin 16 mayında Fransa, Böyük Britaniya və Rusiya imperiyasının hökumətləri arasında imzalanmış məxfi sazişin (Sayks-Piko-Sazonov) müəlliflərindən biri Fransua Jorj-Pikonun qardaşı oğludur. Paris, London və Sankt-Peterburq buna uyğun olaraq Osmanlı imperiyasının ərazilərini öz aralarında bölüb.

Fransızlar Suriya hökumət ordusunun Hələbdəki uğurlarından dilxor olublar. Francetvinfo.fr. agentliyi xəbər verir ki, geopolitik Frederik Pişon prezident Ollandın “acı şərbətini şirinləşdirmək üçün” mülahizələrə varır ki, “Hələbin götürülməsi ilə Suriya müharibəsi başa çatmayıb”, “müxalifətlə beşillik qarşıdurmadan üzülmüş hökumət ordusunun isə xarici dəstəyə ehtiyacı var”.

Ekspert hökumət ordusu ilə terrorçular arasında gələcək savaşa işarə edərək qeyd edir: “Hələbi tərk etmiş üsyançıların böyük hissəsi indi İdlib əyalətində əsaslanır”.

Üçüncü dünya müharibəsi final müharibəsinə girir. Qalib ən yaxın 5-7 ildə bilinəcək

Teqlər:
yüklənir...

XƏBƏR LENTİ

17.08.2017

Kəmaləddin Heydərov vitse-prezident oldu

17.08.2017

Ürək dərhal dayana bilər – Diqqətli olun!

16.08.2017

Aprel şəhidinin doğum günüdür — Xanımı onu belə təbrik etdi - MƏKTUB

16.08.2017

"Qarabağ"a qələbə qazandıran Mahir Mədətov tanınmış prodüserin övladıdır

16.08.2017

Prezident hərbçiləri təltif etdi – Adlar

16.08.2017

Kanadada yaşayan Həsən Səftərovdan bütün nəsli imtina etdi

15.08.2017

İran prezidenti: “ABŞ sanksiyaları tətbiq etsə, İran nüvə sazişindən çıxacaq”

15.08.2017

Prezident sərəncam imzaladı

14.08.2017

"İnfiniti" Fəxri Xiyabanın qarşısındakı dayanacağı zəbt etdi: Yol polisi görməzdən gəldi, dava düşdü

14.08.2017

“Bizə silah verin, Sarkisyanın dəstəsini məhv edək” – Yerevanda üsyan ÇAĞIRIŞLARI

14.08.2017

Ramil Quliyev dönər kəsib, kabab bişirdi- FOTOLAR

14.08.2017

Mirşahin Ağayev : "Lütfi Zadə ölməyib, özüm danışdım..."

14.08.2017

“Bu, Rusiyanın Azərbaycana hərbi intervensiyasına gətirib çıxara bilər...”

14.08.2017

UNESCO-nun ideyalarına sədaqət nümunəsi olan xoşməramlı səfir-Mehriban Əliyeva

13.08.2017

Helsinki Vətəndaş Assambleyası: Ermənistanda kişi çatışmazlığı var

11.08.2017

Ramil Quliyevdən açıqlama: “Mən Türkəm, Atatürkün övladıyam”

11.08.2017

İlham Əliyev Ramili təbrik etdi: "Səninlə fəxr edirik!"

11.08.2017

Azərbaycan Naxçıvana böyük hərbi qüvvə cəmləyir

11.08.2017

“Nəvəmi öz əlimlə polisə təhvil vermişəm”

09.08.2017

Üçüncü dünya müharibəsinin "ayaq səsləri" eşidilir — TƏHLÜKƏLİ GƏRGİNLİK

09.08.2017

Şimali Koreya böhranı: “Atəş və qəzəb”dən sonra nə baş verə bilər?

09.08.2017

Rusiya, ABŞ və İsrail arasında gizli danışıqlar ortaya çıxdı

08.08.2017

Uşaqları belə cəzalandırın: fransalı pedaqoqla a-dan z-yə HƏR ŞEY - MÜSAHİBƏ

08.08.2017

"Erməni vəhşiliyi dözülməzdir" - Fransız senator

08.08.2017

Türkiyədən Almaniya ilə bağlı - Qərar

08.08.2017

İraq kürdlərə qarşı birləşir - Kampaniya

08.08.2017

Ramil Usubov Şəkidə bölgə sakinlərini qəbul edəcək

08.08.2017

OBA marketlər şəbəkəsi status müəlliflərini mükafatlandırıb

08.08.2017

İlham Əliyev Berdiməhəmmədovla görüşdü - Foto

07.08.2017

Prezident 3 sərəncam, 4 fərman imzaladı

07.08.2017

Prezident deputatların etik davranışı ilə bağlı sərəncam imzaladı

07.08.2017

“Alacağım cəzadan belə qorxmuram” - Naili müdafiə edən deputat

Bütün Xəbərlər

FaceBook