Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

Tarix: 9-12-2016, 15:07

Amerika eksperti:“Donald Tramp Mərkəzi Asiyada əsas tərəfdaş kimi Qazaxıstanı seçir” – Təhlil

Amerika eksperti:“Donald Tramp Mərkəzi Asiyada əsas tərəfdaş kimi Qazaxıstanı seçir” – Təhlil
yüklənir...

Bill Kouen

The National Interest (ABŞ), 08.12.2016


Bütün dünya ABŞ-ın seçilmiş prezidenti Donald Trampla Tayvan lideri Say İnven arasında telefon söhbətini müzaklirə edincə Trampın Qazaxısan başçısı Nazarbayevə zəngi əsil gözlənilməzlik olub. 30 noyabrda olmuş telefon söhbəti təkcə baş tutduğuna görə deyil, həm də hansı mövzuların müzakirə edildiyinə görə əsil hadisəyə çevrilib. Deməli, Tramp və Nazarbayev ən genmiş məsələlər dairəsinə, o cümlədən ABŞ-ın Rusiya ilə münasibətlərinə toxunub.

Təzəcə seçilmiş prezidentin artıq birinci il vəzifədə olmayan dövlət liderinə zəngi geopolitik baxımdan məntiqlidir, çünki yeni administrasiya başçısı əsas bölgələrdəki açar ölkələrlə münasibətlər qurmağa can atır.

Qazaxıstan Avrasiyanın lap mərkəzində yerləşir, ABŞ xarici siyasət cəmiyyətinin başağrısının iki qaynağı Rusiya və Çinlə həmsərhəddir. Və həqiqəqtən də Barak Obama administrasiyasının səkkiz ilinin şərait yaradığı Çin və Rusiyanın kürəsəl nüfuzunun artması fonunda prezident Tramp and içdikdən dərhal sonra Avrasiyaya yaxından nəzər salmağı və beynəlxalq səhnədə ABŞ maraqlarının saxlanması üçün hansı rolu oynaya biləcəyini düşünməyi lazım gələcək.

Qazaxıstan başlanğıc üçün yaxşı yer ola bilər. Deməli, ölkə bu yaxınlarda BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvü olub. Qazaxıstan Sovet İttifaqının dağıldığı andan xeyli dərəcədə prezident Nursultan Nazarbayevin hesabına əhəmiyyətli tərəqqiyə nail olub və Tramp telefon söhbətinin gedişində bunu xatırlatmağı unutmayıb. Nazarbayev indi isə hədəfi ölkəni 2050-ci ilə doğru dünyanın otuz ən inkişaf etmiş ölkəsi sırasına çıxartmaq olan Millət planı sayəsində müvəffəqiyyəti möhkəmləndirməyə çalışır. Bu nəzərə alınmaqla Qazaxıstan beynəlxalq səhnədə həm diplomatik, həm də iqtisadi baxımdan, həm də, ola bilsin, hərbi sahədə, ABŞ maraqlarının gerçəkləşməsində, Rusiya və Çini önlənməsində, həmçinin terrorizmlə mübarizədə ABŞ-ın tərəfdaşı rolunu oynaya bilər. Təkcə Çinin Afrikada öz varlıq və nüfuzundan necə ustalıqla istifadə etdiyi və ABŞ-ın buna laqeyd şəkildə baxdığına diqqət yetirmək lazımdır. Məsələ Mərkəzi Asiyaya gəlincə, ABŞ bu cür passiv ola bilməz.

Qazaxıstan dünya əhəmiyyətli məsələlərə nadir baxış nöqtəsindən baxmaq imkanı verir. Nüvə silahının yayılmaması məsələsi Qazaxıstanın səsinin nüfuzlu olduğu və bütün dünyada eşidilə biləsi sahədir. Məsələn, Qazaxıstan KXDR-in nüvə silahı yaratmasına qarşı çıxış edir, həmçinin İran nüvə proqramı ətrafında gərginliyin zəiflədilməsi üzrə beynəlxalq addımları fəal şəkildə dəstəkləyib. Qazaxıstan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının – BMT-dən sonra miqyasına görə ikinci hökumətlərarası təşkilat – üzvü olmaqla ABŞ üçün bu sahədə də önəmlidir. Həm də ölkə vətəndaşlarının 70%-i mötədil müsəlmandır, ölkə rəhbərliyi radikal islamçılıq təhlükəsini anlayır və Astananın hazırladığı onunla mübarizə strategiyası bütün islam aləmində tətbiq oluna bilər.

Qazaxıstan iqtisadi baxımdan neft ehtiyatları, nəqliyyat şəbəkəsi sayəsində Asiya ilə Avropa arasında bütün Mərkəzi Asiyada iqtisadi artıma səbəb ola bilən körpüdür. Qazaxıstan Amerikanın böyük korporasiyalarından kredit almaqla tezliklə iqtisadi partlayış yaşaya biləsi bölgənin lap mərkəzində açar tərəfdaş ola bilər. ABŞ Qazaxıstanın İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatına üzv olmasına yardım edə bilər.

Beləliklə, ABŞ Mərkəzi Avrasiyada yaxşı münasibətlər qurmağı davam etdirməyinə, həmçinin Qazaxıstanın coğrafi, iqtisadi və diplomatik baxımdan güclü müttəfiq qismində tanımağın mühümlüyünə dəyər.

ABŞ Əfqanıstanda davam edən sabitsizlik fonunda əsas diqqəti kontrterrorizm və bölgəsəl təhlükəsizliyə ayırıb Qazaxıstanla əməkdaşlıq çərçivəsini genişləndirmək imkanını nəzərdən keçirə bilər.

Bu cür cüzi yatırımlar 2050-ci ilə doğru və sonralar ABŞ-a önəmli dividendlər gətirə bilər. ABŞ-ın dünya lideri kimi rolunun saxlanması Vaşinqtonun kimə dəstək verdiyi və kimin onu dəstəklədiyindən asılı olacaq. Həmdə Ağ Ev Qazaxıstanla münasibətləri inkişaf etdirməlidir. Donald Tramp Qazaxıstana səfər edən ilk Amerika prezidenti kinmi tarixə düşə bilər.(strateq)

yüklənir...

XƏBƏR LENTİ

24.04.2017

Azərbaycanlı qadın siyasətçi Estoniyada partiya sədri seçildi

24.04.2017

Diqqəti Fransada: Makron qalib gəldi (YENİLƏNİB)

24.04.2017

Azərbaycanda ŞOK olay - Biznesmen itlərinə toy edib məclis qurdu - VİDEO

24.04.2017

ÜAK-ın taleyi həll olunur - Moskva məhkəməsi hansı qərarı çıxaracaq? Moskva məhkəməsi hansı qərarı çıxaracaq?

24.04.2017

İşğalçıya ortaq güc nümayişi: türk hərbçiləri Qarabağda...

24.04.2017

İki lider Koreyanı telefonda müzakirə etdilər

24.04.2017

Bu gün Strasburqda AŞPA-nın yaz sessiyası başlayır

23.04.2017

Fransada exit-pollun nəticələri açıqlanıb

23.04.2017

BMT baş katibi Bəşər Əsədi təbrik edib

23.04.2017

Yaponlar ABŞ-ın Şimali Koreyaya münasibətindən razıdır

23.04.2017

Türkiyə daha 2 şəhid verdi

23.04.2017

Yağış və qar yağacaq - Sabahın hava proqnozu

23.04.2017

Tiflis prezident postunu "dişsiz" hala gətirir - Dəyişiklik

23.04.2017

Şimali Koreya bu ölkəni nüvə ilə hədələyib

23.04.2017

Fransada prezident seçkiləri keçirilir

23.04.2017

Düşmən mövqelərimizi minaatanlardan atəşə tutub

22.04.2017

İŞİD bu şəhəri özünə yeni paytaxt seçdi

22.04.2017

Тramp Merkelin əlini sıxmamasının səbəbini - Açıqladı

22.04.2017

“Xoşlarına gəlməyən deputatın mandatını alacaqlar” - Millət vəkili yeni qanuna qarşı çıxdı

22.04.2017

Tramp geniş islahatlara başladı – Fərman

22.04.2017

Rövşən Ağayev REAL-dan istefa verdi

22.04.2017

İtaliya:"Rusiyaya sanksiyanı dəstəkləyirik, amma belə olmaz"

22.04.2017

Türkiyə Hərbi Hava Qüvvələri terrorçularının obyektlərini bombalayıb

22.04.2017

“Azərsığorta”nın Tovuz filialının direktoru iş otağında ölü tapılıb

22.04.2017

Bakıda daha bir avtobusda sürücü özbaşınalığı - VİDEO

22.04.2017

Türkiyə hava yolları şirkəti Ermənistana reys açdı- Azərbaycana xəyanət?

22.04.2017

Nəsimidə ağaclar abadlıq adı ilə kütləvi şəkildə kəsildi

22.04.2017

Azərbaycanın 4 əsas iqtisadi rayonu açıqlanıb

22.04.2017

İcra hakimiyyəti məhkəməyə verilib

22.04.2017

Türkiyənin hava yolları şirkəti Ermənistana birbaşa reys açır - İyunun 1-dən

22.04.2017

Azərbaycandakı müəssisə və təşkilatların sayı açıqlanıb

22.04.2017

Rövşən Lənkəranskinin 24 il əvvəlki - Videosu

Bütün Xəbərlər

FaceBook