Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

Amerika eksperti:“Donald Tramp Mərkəzi Asiyada əsas tərəfdaş kimi Qazaxıstanı seçir” – Təhlil

Amerika eksperti:“Donald Tramp Mərkəzi Asiyada əsas tərəfdaş kimi Qazaxıstanı seçir” – Təhlil
yüklənir...

Bill Kouen

The National Interest (ABŞ), 08.12.2016


Bütün dünya ABŞ-ın seçilmiş prezidenti Donald Trampla Tayvan lideri Say İnven arasında telefon söhbətini müzaklirə edincə Trampın Qazaxısan başçısı Nazarbayevə zəngi əsil gözlənilməzlik olub. 30 noyabrda olmuş telefon söhbəti təkcə baş tutduğuna görə deyil, həm də hansı mövzuların müzakirə edildiyinə görə əsil hadisəyə çevrilib. Deməli, Tramp və Nazarbayev ən genmiş məsələlər dairəsinə, o cümlədən ABŞ-ın Rusiya ilə münasibətlərinə toxunub.

Təzəcə seçilmiş prezidentin artıq birinci il vəzifədə olmayan dövlət liderinə zəngi geopolitik baxımdan məntiqlidir, çünki yeni administrasiya başçısı əsas bölgələrdəki açar ölkələrlə münasibətlər qurmağa can atır.

Qazaxıstan Avrasiyanın lap mərkəzində yerləşir, ABŞ xarici siyasət cəmiyyətinin başağrısının iki qaynağı Rusiya və Çinlə həmsərhəddir. Və həqiqəqtən də Barak Obama administrasiyasının səkkiz ilinin şərait yaradığı Çin və Rusiyanın kürəsəl nüfuzunun artması fonunda prezident Tramp and içdikdən dərhal sonra Avrasiyaya yaxından nəzər salmağı və beynəlxalq səhnədə ABŞ maraqlarının saxlanması üçün hansı rolu oynaya biləcəyini düşünməyi lazım gələcək.

Qazaxıstan başlanğıc üçün yaxşı yer ola bilər. Deməli, ölkə bu yaxınlarda BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvü olub. Qazaxıstan Sovet İttifaqının dağıldığı andan xeyli dərəcədə prezident Nursultan Nazarbayevin hesabına əhəmiyyətli tərəqqiyə nail olub və Tramp telefon söhbətinin gedişində bunu xatırlatmağı unutmayıb. Nazarbayev indi isə hədəfi ölkəni 2050-ci ilə doğru dünyanın otuz ən inkişaf etmiş ölkəsi sırasına çıxartmaq olan Millət planı sayəsində müvəffəqiyyəti möhkəmləndirməyə çalışır. Bu nəzərə alınmaqla Qazaxıstan beynəlxalq səhnədə həm diplomatik, həm də iqtisadi baxımdan, həm də, ola bilsin, hərbi sahədə, ABŞ maraqlarının gerçəkləşməsində, Rusiya və Çini önlənməsində, həmçinin terrorizmlə mübarizədə ABŞ-ın tərəfdaşı rolunu oynaya bilər. Təkcə Çinin Afrikada öz varlıq və nüfuzundan necə ustalıqla istifadə etdiyi və ABŞ-ın buna laqeyd şəkildə baxdığına diqqət yetirmək lazımdır. Məsələ Mərkəzi Asiyaya gəlincə, ABŞ bu cür passiv ola bilməz.

Qazaxıstan dünya əhəmiyyətli məsələlərə nadir baxış nöqtəsindən baxmaq imkanı verir. Nüvə silahının yayılmaması məsələsi Qazaxıstanın səsinin nüfuzlu olduğu və bütün dünyada eşidilə biləsi sahədir. Məsələn, Qazaxıstan KXDR-in nüvə silahı yaratmasına qarşı çıxış edir, həmçinin İran nüvə proqramı ətrafında gərginliyin zəiflədilməsi üzrə beynəlxalq addımları fəal şəkildə dəstəkləyib. Qazaxıstan İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının – BMT-dən sonra miqyasına görə ikinci hökumətlərarası təşkilat – üzvü olmaqla ABŞ üçün bu sahədə də önəmlidir. Həm də ölkə vətəndaşlarının 70%-i mötədil müsəlmandır, ölkə rəhbərliyi radikal islamçılıq təhlükəsini anlayır və Astananın hazırladığı onunla mübarizə strategiyası bütün islam aləmində tətbiq oluna bilər.

Qazaxıstan iqtisadi baxımdan neft ehtiyatları, nəqliyyat şəbəkəsi sayəsində Asiya ilə Avropa arasında bütün Mərkəzi Asiyada iqtisadi artıma səbəb ola bilən körpüdür. Qazaxıstan Amerikanın böyük korporasiyalarından kredit almaqla tezliklə iqtisadi partlayış yaşaya biləsi bölgənin lap mərkəzində açar tərəfdaş ola bilər. ABŞ Qazaxıstanın İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatına üzv olmasına yardım edə bilər.

Beləliklə, ABŞ Mərkəzi Avrasiyada yaxşı münasibətlər qurmağı davam etdirməyinə, həmçinin Qazaxıstanın coğrafi, iqtisadi və diplomatik baxımdan güclü müttəfiq qismində tanımağın mühümlüyünə dəyər.

ABŞ Əfqanıstanda davam edən sabitsizlik fonunda əsas diqqəti kontrterrorizm və bölgəsəl təhlükəsizliyə ayırıb Qazaxıstanla əməkdaşlıq çərçivəsini genişləndirmək imkanını nəzərdən keçirə bilər.

Bu cür cüzi yatırımlar 2050-ci ilə doğru və sonralar ABŞ-a önəmli dividendlər gətirə bilər. ABŞ-ın dünya lideri kimi rolunun saxlanması Vaşinqtonun kimə dəstək verdiyi və kimin onu dəstəklədiyindən asılı olacaq. Həmdə Ağ Ev Qazaxıstanla münasibətləri inkişaf etdirməlidir. Donald Tramp Qazaxıstana səfər edən ilk Amerika prezidenti kinmi tarixə düşə bilər.(strateq)

Teqlər:
yüklənir...

XƏBƏR LENTİ

24.05.2017

Rus ekspert İrəvanı Bakıya qarşı böyük savaşa çağırdı - Şok

24.05.2017

Əli Abbasova yeni vəzifə verildi

24.05.2017

“Britaniya hakimiyyəti terror aktına heç təəccüblənmədi” - Qərb mətbuatı

24.05.2017

Stalinin nəvəsi 75 yaşında öldü

24.05.2017

İstanbulda genişmiqyaslı əməliyyat

24.05.2017

22 nəfərin ölümünə səbəb olan terrorçu Mançesterdə bir neçə ünvanda yaşayıb

24.05.2017

Qərb anlamır ki, düşməni Rusiya deyil - Zaxarova

24.05.2017

Əli Həsənovun siyasi portireti

24.05.2017

“Beynəlxalq Bank 2018-ci ildən tez özəlləşdirilməyəcək” - Samir Şərifov

24.05.2017

Vüqar Səfərlidən jurnalistlərə veriləcək mənzillərlə bağlı - "Qardaşıma da güzəşt etməyəcəm"

23.05.2017

İs­la­mia­da Azər­bay­ca­nın iq­ti­sa­di, id­man və si­ya­si ta­ri­xin­də han­sı iz­lə­ri sal­dı...

23.05.2017

ABŞ prezidenti: “İran nüvə silahına malik olmayacaq”

23.05.2017

Azərbaycanlı gənc qubernator müavini oldu

23.05.2017

"Ceyms Bond" vəfat etdi

23.05.2017

Tarif Şurasından yeni qərar

23.05.2017

Avropada yeni münaqişə ocağı: Kataloniya İspaniyadan ayrılmaq istəyir

23.05.2017

Türkiyədə suriyalılardan ibarət 10 minlik ordu qurulur

23.05.2017

Manat nə vaxt ucuzlaşa bilər?

23.05.2017

Trampın Qüds səfəri və Yaxın Şərqdə yeni planlar

23.05.2017

“Ermənistan Azərbaycan torpaqlarını işğal edib” - ABŞ-ın keçmiş səfiri (MÜSAHİBƏ)

23.05.2017

281 milyon manat hara xərclənib? - Rəsmi məlumat

23.05.2017

"Bir daha gördük ki, xalqımız, cəmiyyətimiz birdir" - İlham Əliyev

23.05.2017

"Qarabağ münaqişəsi siyasi yolla həll olunmalıdır" - Mogerini

23.05.2017

Azərbaycan prezidenti Britaniya baş nazirinə başsağlığı verib

23.05.2017

ABŞ prezidenti Fələstindədir

23.05.2017

Türkiyə millisinin futbolçusu saxlanıldı

22.05.2017

Türkiyə ABŞ-a nota verib

22.05.2017

Nazir prezidentin çıxışı zamanı yatdı - VİDEO

22.05.2017

Almaniyadakı azərbaycanlılar Putinə müraciət etdi

22.05.2017

İrəvanın xəstə təfəkkürü: "Güc tətbiqi mehribançılığı"

22.05.2017

Ermənilər 28 mayda Bakıya qarşı təxribat hazırlayır

22.05.2017

Ərdoğan: “Fövqəladə vəziyyət rejimini ləğv etməyəcəyik”

Bütün Xəbərlər

FaceBook