Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

Oxunub:9 795

Tarix: 5-01-2017, 17:02

ANAR yazır:“Bəzi qüvvələr çıxış yolunu stalinizmi qaytarmaqda, SSRİ-nin bərpasında görür”

ANAR yazır:“Bəzi qüvvələr çıxış yolunu stalinizmi qaytarmaqda, SSRİ-nin bərpasında görür”

ANAR

Xalq yazıçısı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri


Planetimiz kos kimi yupyumrudur – bu məlum. Astronomik, çoğrafi anlamda Günəş Şərqdə doğur, Qərbdə batır – bu da məlum. Amma nədənsə mənim təsəvvürümdə Şərq daha çox gecəylə, Qərb gündüzlə əlaqələnir. Niyə? Bilmirəm. Bəlkə ona görə ki, Şərq ədəbiyyatı hardasa “min bir gecə” dastanıdır. Şərqin sirləri – gecənin gizlinləridir. Şərqin sehri də, mehri də gecədən doğur. Şərq ədəbiyyatının mayasında eşq, məhəbbət durur, məhəbbətin məskəni-məkanı isə gecədir.

X1 əsrin böyük ərəb mütəfəkkiri İbn Həzm “Göyərçin həmayili”ndə yazır ki, dünyaya yeni insanın – körpənin gəlişi zülmət gecədən başlanır.

Leyli – ərəbcə gecə deməkdir, Məcnun Leylini yox, gecəni sevir. “Məcnundan füzun aşiqlik istedadı olan” Füzulinin özü kimi… Şəbi hicran çağı – hicran gecəsinin atəşində yanan Füzulinin yuxusuz gecələri eşqlə dopdoludur.



Bu vüsala yuxu əhvalı

demək mümkün idi

Əgər olsaydı yux u dideyi-giryanımıza.

Gəncəli Nizaminin yarı da gecə gəlir:

Gecə xəlvətcə bizə sevgili yar gəlmiş idi.

Molla Pənah Vaqif edam səhərinin gecəsini ancaq ona və ulduzlara bəlli olan bir sirlə yaşayır, “gecə hamilədir” deyə soraq gözləyir. Hamilə gecə Vaqifə qətl hökmü verən Qacarın ölümünü doğur.

Böyük şairləri qarabaqara izləyən Ölüm bir gün Vaqifi də haqlayır. Onun qətl fərmanını verənin özü də aşiqdir, özü də sevgilisinə yalnız gecə qovuşa bilir: və bu sevda görüşündən şeirimizin ən kövrək misraları yadigar qalır:

Əfsus ki, yarım gecə gəldi, gecə getdi

Heç bilmirəm ömrüm necə gəldi,

necə getdi.

Bayatıda “ömür keçdi, gün keçdi” təəssüfüylə ifadə olunmuş duyğuyla illər sonra Şəhriyar da həzin-həzin köks ötürür:

Ömür keçdi, gələmmədim, gec oldu.

“Nikbin” Sovet şeirində də Səməd Vurğun “Ayın əfsanəsi”ni, Süleyman Rüstəm “Gecənin romantikası” nı yazır. Gecə nisgili Rəsul Rzanın ən bədbin, ən ümidsiz misralarında əksini tapıb:

Deyirlər axşamlar kədər gətirir,

Deyirlər can sıxır qaranlıq gecə

Deyirlər, deyirlər,

Gündüzlər necə?

Gündüzlər səbirsiz gözləyirik ki,

bir axşam olsun,

bir gəlsin gecə.

“Axşam qızaran göylərə

endikdə qaranlıq

Könlüm evini yandıran

odlara tapılmaz” –



bu beyt də Nigar Rəfibəylinin qəzəlindəndir.

“O gecənin səhəri…”

Nəhs gecələrin qəfil döyülən qapılar vahiməsi. Bu xof, bu qorxu genetik olaraq neçə-neçə nəslin qan yaddaşında yaşayır.

Vaqif Səmədoğlunun şeirindəki xronoloji ardıcıllıq dəqiqdir:

Doğuldum (doğulduq) 39 (ya 38-də),

tutulduq 37-də…

Qarşıdan 2017-ci il gəlir, qanlı inqilabın yüzüncü ildönümü və bu inqilabın törəməsi 1937-ci il. Bu sənədən 80 il keçir…

80 ilin qorxuları, təhlükələri, itkiləri get-gedə insanların hafizəsində sönüb soluxur, yerini çəhrayı rəngə boyanmış nostalji xatirələr tutur. Bütün post Sovet məkanında böhranlar, fəlakətlər, təbii və siyasi qəzalar, terror aktları, qonşu torpağına təcavüzlər və maddi-mənəvi sıxıntılardan çıxış yolunu bəzi insanlar və bəzi ictimai qüvvələr stalinizmin qaytarılmasında, qəddar rejimin amansız qayda-qanunlarında axtarır, SSRİ-nin bərpasında görür.

SSRİ-ni dağıdanlardan biri Mixail Qorbaçov idi. Bu bəlkə də elə onun ən müsbət tarixi əməlidir. İndi Qorbaçov ayrı mahnı oxuyur: “Yeni İttifaq yaranmalıdır -deyir – özü də keçmiş SSRİ sərhədlərində” və əlavə edir “könüllü”. Könüllü olacaq şeyin qərarını qabaqcadan verərlər? Əvvəl bir soruş, buna könül vermək kimin könlündən keçir? Yatıb yuxularında imperiyanın xiffətini çəkənlərdən başqa kimin?

Yoxsa lap əsgi-yeni S.Mixalkov himnində oxunduğu kimi: “Azad Sovet respublikalarını Rusiya əbədi birləşdirdi”. Əgər azaddırlarsa niyə onları Rusiya birləşdirməliydi, həm də əbədi? Yaxşı ki, “əbədi” olmadı,tarix öz hökmünü verdi.

Qaranlıqdan işığa çıxmaq yolu daha qatı zülmətə düşmək deyil. Həyatın çətinliklərindən ölümlə qurtulmaq olmaz…

“Gecə çökür aləmə tabut qapağı kimi”

Yenə də təlaş, yenə də şübhə, yenə də keçmişin kabusları vahiməsi, qorxusu…

Bəlkə də qaytardılar!

Bu nə mülk-maş,

Nə yatır,

Nə dəyirman dərdi idi

Bu, sorağı qanlı yollarda itən

insan dərdi idi,

İndi də o günlərdən

ürəklərdə bir nigaranlıq,

bir səksəkə var.

O ağır, o acı günləri,

Bəlkə də qaytardılar,

bəlkə də qaytardılar!

Amma… Amma bu Yeni il gecəsi bədbin fikirlərin – adda-budda olsa da -yeri deyil. Şərq ədəbiyyatı da yalnız gecəni vəsf etməyib, Ölümdən qaçaraq ölümü yenən ölümsüz Dədə Qorqudumuzun ulu Kitabı bu söyləməylə başlayır:

“Salqum-salqum dan yelləri əsdigində.

Ağla qaralı seçilən çağda

Köysü gözəl dağlara gün dəyəndə

Ala sabah…”

“Kitabi Dədəm Qorqud” ədəbiyyatımızın əbədi səhər çağıdır. Şərq gecəsinin açıq səmalı sabahı…

Bu ilin gecə düşüncələrini qarşıdan gələn ilin səhər ümidlərinə təhvil verirəm. İrəlidən gələn günlərimizin, aylarımızın ayağı sayalı olsun, ömrümüz uğurlu, xeyir- bərəkətli, məhəbbətli keçsin.

Sabahınız xeyir planetdaşlar. Yeni iliniz mübarək!



P.S Xalq yazıçısı Anar yazını “525-ci qəzet”də başladığı yeni “Səhər-səhər” layihəsi üçün yazıb

XƏBƏR LENTİ

18.01.2017 , 03:22

Təyyarədə qadınlar üçün xüsusi oturacaqlar olacaq

18.01.2017 , 03:20

İran Suriyada mobil rabitə şəbəkəsi istifadəyə verəcək

18.01.2017 , 01:55

Beynəlxalq Bankda növbəti qanunsuzluq – Bankın rəhbərliyindəki təyinatlar barədə qanun nə deyir?

18.01.2017 , 01:23

Vüsal Novruzov Aydın Əliyevin əmrini geri oxutdurub?

18.01.2017 , 01:01

Qafqaz Universitetinin bazasında Bakı Muhəndislik Universiteti qurulur- ÖZƏL

18.01.2017 , 00:43

Avropa Parlamentinin yeni sədri seçilib

18.01.2017 , 00:30

Gəncə-Moskva reysində xüsusi əməliyyat: Təyyarə geri qaytarıldı – FOTO

18.01.2017 , 00:28

Deputat: Adamlar var ki, pul yığmaq üçün üç dəfə toy edir

18.01.2017 , 00:16

Lavrovun Azərbaycanda qəzəblə qarşılanan açıqlamaları – VİDEO

17.01.2017 , 23:58

BMT-ni Astana görüşündə o təmsil edəcək

17.01.2017 , 21:32

Tramp “hazırda dolların məzənnəsi şişirdilib” dedi,məzənnə sürətlə endi

17.01.2017 , 21:12

İran XİN: “ABŞ-ı Astanada görmək istəmirik”

17.01.2017 , 20:58

Netanyahunun oğlu polisə çağırıldı

17.01.2017 , 20:49

Taliban ABŞ-ın PUA-sını məhv etdi

17.01.2017 , 20:40

Bu gün və sabah geomaqnit qasırğası olacaq - XƏBƏRDARLIQ

17.01.2017 , 20:25

Nazirlə komitə sədrinin müəmmalı susqunluğu... – ARAŞDIRMA

17.01.2017 , 20:14

Banklarda dollar satışına limit götürüldü - ŞAD XƏBƏR

17.01.2017 , 20:11

Azərbaycan prezidenti isveçrəli həmkarı ilə görüşüb –Davosda

17.01.2017 , 20:11

Bakıda 280 min manatlıq dələduzluq

17.01.2017 , 20:10

Deputatdan “Recep İvedik”ə müraciət - “O səhnə filmdən çıxarılsın”

17.01.2017 , 19:30

Qanunsuz dini mərasim keçirənlər saxlanıldı – Əməliyyat

17.01.2017 , 19:21

Poroşenko: "Trampla görüş barədə razılığa gəldik”

17.01.2017 , 19:21

Qaz sabah kəsiləcək

17.01.2017 , 18:30

“Qarabağ Azərbaycanın daxili işi deyil” deyən Lavrova - Bakıdan sərt cavab

17.01.2017 , 16:27

Prezident göstəriş verdi, Mədət Quliyev görüş keçirdi

17.01.2017 , 16:07

Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası “Unibank”a xəbərdarlıq etdi- Foto

17.01.2017 , 15:58

Hafiz Məmmədovun klubunun borcları silindi

17.01.2017 , 15:40

Nazirlikdən qalmaqallı direktorla bağlı - Yekun açıqlama

17.01.2017 , 15:38

Natiq Kərimovun məhkəməsinin vaxtı açıqlandı

17.01.2017 , 15:24

Deputat İmamverdi ismayılovun oğlu nömrə alverinə başlayıb?

17.01.2017 , 15:11

İlham Əliyev tapşırıq verdi - Ermənilər KVN-dən uzaqlaşdırıldı

17.01.2017 , 14:52

Sarkisyana sui-qəsd oldu... - Gözlənilməz məzuniyyət

Bütün Xəbərlər

FaceBook