Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

ANAR yazır:“Bəzi qüvvələr çıxış yolunu stalinizmi qaytarmaqda, SSRİ-nin bərpasında görür”

ANAR yazır:
yüklənir...

ANAR

Xalq yazıçısı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri


Planetimiz kos kimi yupyumrudur – bu məlum. Astronomik, çoğrafi anlamda Günəş Şərqdə doğur, Qərbdə batır – bu da məlum. Amma nədənsə mənim təsəvvürümdə Şərq daha çox gecəylə, Qərb gündüzlə əlaqələnir. Niyə? Bilmirəm. Bəlkə ona görə ki, Şərq ədəbiyyatı hardasa “min bir gecə” dastanıdır. Şərqin sirləri – gecənin gizlinləridir. Şərqin sehri də, mehri də gecədən doğur. Şərq ədəbiyyatının mayasında eşq, məhəbbət durur, məhəbbətin məskəni-məkanı isə gecədir.

X1 əsrin böyük ərəb mütəfəkkiri İbn Həzm “Göyərçin həmayili”ndə yazır ki, dünyaya yeni insanın – körpənin gəlişi zülmət gecədən başlanır.

Leyli – ərəbcə gecə deməkdir, Məcnun Leylini yox, gecəni sevir. “Məcnundan füzun aşiqlik istedadı olan” Füzulinin özü kimi… Şəbi hicran çağı – hicran gecəsinin atəşində yanan Füzulinin yuxusuz gecələri eşqlə dopdoludur.



Bu vüsala yuxu əhvalı

demək mümkün idi

Əgər olsaydı yux u dideyi-giryanımıza.

Gəncəli Nizaminin yarı da gecə gəlir:

Gecə xəlvətcə bizə sevgili yar gəlmiş idi.

Molla Pənah Vaqif edam səhərinin gecəsini ancaq ona və ulduzlara bəlli olan bir sirlə yaşayır, “gecə hamilədir” deyə soraq gözləyir. Hamilə gecə Vaqifə qətl hökmü verən Qacarın ölümünü doğur.

Böyük şairləri qarabaqara izləyən Ölüm bir gün Vaqifi də haqlayır. Onun qətl fərmanını verənin özü də aşiqdir, özü də sevgilisinə yalnız gecə qovuşa bilir: və bu sevda görüşündən şeirimizin ən kövrək misraları yadigar qalır:

Əfsus ki, yarım gecə gəldi, gecə getdi

Heç bilmirəm ömrüm necə gəldi,

necə getdi.

Bayatıda “ömür keçdi, gün keçdi” təəssüfüylə ifadə olunmuş duyğuyla illər sonra Şəhriyar da həzin-həzin köks ötürür:

Ömür keçdi, gələmmədim, gec oldu.

“Nikbin” Sovet şeirində də Səməd Vurğun “Ayın əfsanəsi”ni, Süleyman Rüstəm “Gecənin romantikası” nı yazır. Gecə nisgili Rəsul Rzanın ən bədbin, ən ümidsiz misralarında əksini tapıb:

Deyirlər axşamlar kədər gətirir,

Deyirlər can sıxır qaranlıq gecə

Deyirlər, deyirlər,

Gündüzlər necə?

Gündüzlər səbirsiz gözləyirik ki,

bir axşam olsun,

bir gəlsin gecə.

“Axşam qızaran göylərə

endikdə qaranlıq

Könlüm evini yandıran

odlara tapılmaz” –



bu beyt də Nigar Rəfibəylinin qəzəlindəndir.

“O gecənin səhəri…”

Nəhs gecələrin qəfil döyülən qapılar vahiməsi. Bu xof, bu qorxu genetik olaraq neçə-neçə nəslin qan yaddaşında yaşayır.

Vaqif Səmədoğlunun şeirindəki xronoloji ardıcıllıq dəqiqdir:

Doğuldum (doğulduq) 39 (ya 38-də),

tutulduq 37-də…

Qarşıdan 2017-ci il gəlir, qanlı inqilabın yüzüncü ildönümü və bu inqilabın törəməsi 1937-ci il. Bu sənədən 80 il keçir…

80 ilin qorxuları, təhlükələri, itkiləri get-gedə insanların hafizəsində sönüb soluxur, yerini çəhrayı rəngə boyanmış nostalji xatirələr tutur. Bütün post Sovet məkanında böhranlar, fəlakətlər, təbii və siyasi qəzalar, terror aktları, qonşu torpağına təcavüzlər və maddi-mənəvi sıxıntılardan çıxış yolunu bəzi insanlar və bəzi ictimai qüvvələr stalinizmin qaytarılmasında, qəddar rejimin amansız qayda-qanunlarında axtarır, SSRİ-nin bərpasında görür.

SSRİ-ni dağıdanlardan biri Mixail Qorbaçov idi. Bu bəlkə də elə onun ən müsbət tarixi əməlidir. İndi Qorbaçov ayrı mahnı oxuyur: “Yeni İttifaq yaranmalıdır -deyir – özü də keçmiş SSRİ sərhədlərində” və əlavə edir “könüllü”. Könüllü olacaq şeyin qərarını qabaqcadan verərlər? Əvvəl bir soruş, buna könül vermək kimin könlündən keçir? Yatıb yuxularında imperiyanın xiffətini çəkənlərdən başqa kimin?

Yoxsa lap əsgi-yeni S.Mixalkov himnində oxunduğu kimi: “Azad Sovet respublikalarını Rusiya əbədi birləşdirdi”. Əgər azaddırlarsa niyə onları Rusiya birləşdirməliydi, həm də əbədi? Yaxşı ki, “əbədi” olmadı,tarix öz hökmünü verdi.

Qaranlıqdan işığa çıxmaq yolu daha qatı zülmətə düşmək deyil. Həyatın çətinliklərindən ölümlə qurtulmaq olmaz…

“Gecə çökür aləmə tabut qapağı kimi”

Yenə də təlaş, yenə də şübhə, yenə də keçmişin kabusları vahiməsi, qorxusu…

Bəlkə də qaytardılar!

Bu nə mülk-maş,

Nə yatır,

Nə dəyirman dərdi idi

Bu, sorağı qanlı yollarda itən

insan dərdi idi,

İndi də o günlərdən

ürəklərdə bir nigaranlıq,

bir səksəkə var.

O ağır, o acı günləri,

Bəlkə də qaytardılar,

bəlkə də qaytardılar!

Amma… Amma bu Yeni il gecəsi bədbin fikirlərin – adda-budda olsa da -yeri deyil. Şərq ədəbiyyatı da yalnız gecəni vəsf etməyib, Ölümdən qaçaraq ölümü yenən ölümsüz Dədə Qorqudumuzun ulu Kitabı bu söyləməylə başlayır:

“Salqum-salqum dan yelləri əsdigində.

Ağla qaralı seçilən çağda

Köysü gözəl dağlara gün dəyəndə

Ala sabah…”

“Kitabi Dədəm Qorqud” ədəbiyyatımızın əbədi səhər çağıdır. Şərq gecəsinin açıq səmalı sabahı…

Bu ilin gecə düşüncələrini qarşıdan gələn ilin səhər ümidlərinə təhvil verirəm. İrəlidən gələn günlərimizin, aylarımızın ayağı sayalı olsun, ömrümüz uğurlu, xeyir- bərəkətli, məhəbbətli keçsin.

Sabahınız xeyir planetdaşlar. Yeni iliniz mübarək!



P.S Xalq yazıçısı Anar yazını “525-ci qəzet”də başladığı yeni “Səhər-səhər” layihəsi üçün yazıbскачать dle 10.6фильмы бесплатно

Teqlər:
yüklənir...

XƏBƏR LENTİ

Əli Həsənovun “Xocalı soyqırımı” kitabı Bişkekdə qırğızca və rusca çap olunub
20.02.2018

Əli Həsənovun “Xocalı soyqırımı” kitabı Bişkekdə qırğızca və rusca çap olunub

4 il yatıb, indi Məcəlləni dəyişmək istəyirdilər? – Millət vəkili
20.02.2018

4 il yatıb, indi Məcəlləni dəyişmək istəyirdilər? – Millət vəkili

Partiyaların seçki qərarı –Kimlər gedir, kimlər getmir?
20.02.2018

Partiyaların seçki qərarı –Kimlər gedir, kimlər getmir?

20.02.2018

"Afrin Əsədin nəzarətinə keçsə, Rusiya daha çox..."

Prezident bu şəxlərin təqaüdlərini artırdı (SƏRƏNCAM)
19.02.2018

Prezident bu şəxlərin təqaüdlərini artırdı (SƏRƏNCAM)

Siyavuş Novruzov: “Bütün siyasi məhbuslar azad edilməlidir”
19.02.2018

Siyavuş Novruzov: “Bütün siyasi məhbuslar azad edilməlidir”

ABŞ-ın Yaxın Şərq planlarının gerçək üzü-8 gizli maddə
19.02.2018

ABŞ-ın Yaxın Şərq planlarının gerçək üzü-8 gizli maddə

Əli İnsanovun elektoratı İlham Əliyevi dəstəkləyəcək
19.02.2018

Əli İnsanovun elektoratı İlham Əliyevi dəstəkləyəcək

Zakir Həsənov: “Müharibə hər an başlaya bilər”
19.02.2018

Zakir Həsənov: “Müharibə hər an başlaya bilər”

“Jerusalem Post”: Qaradağlıdakı qırğın erməni terrorizminə əsl sübutdur
19.02.2018

“Jerusalem Post”: Qaradağlıdakı qırğın erməni terrorizminə əsl sübutdur

Heydər Əliyevin axıra çatdıra bilmədiyi taleyüklü məsələ nə idi?
19.02.2018

Heydər Əliyevin axıra çatdıra bilmədiyi taleyüklü məsələ nə idi?

“Xarici qüvvələrin seçki ilə bağlı hansısa planları payıza hesablanmışdı”
19.02.2018

“Xarici qüvvələrin seçki ilə bağlı hansısa planları payıza hesablanmışdı”

Arzu Nağıyev: “Azərbaycan əsas portnyora çevrilir” MÖVQE
19.02.2018

Arzu Nağıyev: “Azərbaycan əsas portnyora çevrilir” MÖVQE

Bəşər Əsəd ordusunu Afrinə göndərir
19.02.2018

Bəşər Əsəd ordusunu Afrinə göndərir

Prezident İlham Əliyev Avropa İttifaqının xüsusi elçisini qəbul edib
19.02.2018

Prezident İlham Əliyev Avropa İttifaqının xüsusi elçisini qəbul edib

Sizdən KQB əməkdaşı olardımı? – Məntiq Testi
19.02.2018

Sizdən KQB əməkdaşı olardımı? – Məntiq Testi

BREJNEVİN TƏRCÜMƏÇİSİ:”Qorbaçovun bütün danışıqlarına qulaq asırdılar, bütün sirlərimizi bilirdilər”
19.02.2018

BREJNEVİN TƏRCÜMƏÇİSİ:”Qorbaçovun bütün danışıqlarına qulaq asırdılar, bütün sirlərimizi bilirdilər”

Seçki prosesi qızışır – iddiaçılar və imtinaçıların sayı artır
19.02.2018

Seçki prosesi qızışır – iddiaçılar və imtinaçıların sayı artır

Sarkisyan Azərbaycan dilində danışdı - “Haralısan?”
19.02.2018

Sarkisyan Azərbaycan dilində danışdı - “Haralısan?”

Akademikin qatili həbsxanada danışdı - Sensasion açıqlamalar
19.02.2018

Akademikin qatili həbsxanada danışdı - Sensasion açıqlamalar

19.02.2018

"Mən belə laqeyd cəmiyyətə görə çox qorxuram" - Anar

Azərbaycanda yüksək vəzifəli məmur vəfat etdi
19.02.2018

Azərbaycanda yüksək vəzifəli məmur vəfat etdi

Qarabağ məsələsi üçün yeni mərhələ - Bakının düşmənə “yubiley” sürprizi
19.02.2018

Qarabağ məsələsi üçün yeni mərhələ - Bakının düşmənə “yubiley” sürprizi

Nərgiz Paşayevanın qızı Bakıdakı məşhur kinoteatrı - Tənqid etdi
18.02.2018

Nərgiz Paşayevanın qızı Bakıdakı məşhur kinoteatrı - Tənqid etdi

“Bu, bizim şəhidlərimiz qarşısında olan borcumuzdur”
16.02.2018

“Bu, bizim şəhidlərimiz qarşısında olan borcumuzdur”

İlham Əliyev Dövlət Agentliyinə 18 milyon manat ayırdı
16.02.2018

İlham Əliyev Dövlət Agentliyinə 18 milyon manat ayırdı

20 ildə keçsə, heç vaxt seçkiyə qatılmayacaqlar-Seymur Süleymanov
16.02.2018

20 ildə keçsə, heç vaxt seçkiyə qatılmayacaqlar-Seymur Süleymanov

UZAĞI, APRELƏ QƏDƏR… KÖŞƏ YAZISI
16.02.2018

UZAĞI, APRELƏ QƏDƏR… KÖŞƏ YAZISI

Xain Orduxan xalqı təhqir etdi-Video
16.02.2018

Xain Orduxan xalqı təhqir etdi-Video

“Veysəloğlu” bu il yüzlərlə yeni iş yeri yaradacaq
16.02.2018

“Veysəloğlu” bu il yüzlərlə yeni iş yeri yaradacaq

İlham Əliyev: “Azərbaycan Avropa bazarına daxil olmağa hazırdır”
15.02.2018

İlham Əliyev: “Azərbaycan Avropa bazarına daxil olmağa hazırdır”

“Vaqner”in son rekviyemi | Suriyada öldürülən Rusiya muzdluları böyük qalmaqala səbəb ola bilər – TƏHLİL
15.02.2018

“Vaqner”in son rekviyemi | Suriyada öldürülən Rusiya muzdluları böyük qalmaqala səbəb ola bilər – TƏHLİL

Bütün Xəbərlər

FaceBook