Ana səhifə |     Haqqımızda |     Online ödəmə |     Əlaqə
  

Terefdar.Az

Şikayətinizi bizə yazın
Xəbərlərinizi bizə göndərin
WhatsApp: (+994) 55 895 11 55

Oxunub:11 342

Tarix: 29-12-2016, 14:39

İqtisadi tənəzzülü aradan qaldırmaq üçün 2017-ci ili nədən başlamaq lazımdır?

İqtisadi tənəzzülü aradan qaldırmaq üçün 2017-ci ili nədən başlamaq lazımdır?
yüklənir...

İki gündən sonra 2016-cı il başa çatır. O yaddaşlarda necə qalacaq? Biz bu ildə nələri itirdik, qazandıqlarımız nələr oldu və qarşıdan gələn 2017-ci ildə bizi nələr gözləyir?
Təəssüf ki, yola salmağa hazırlaşdığımız 2016-cı il iqtisadi geriləmələrlə başa çatır. 2005-ci ildən sonra ilk dəfə olaraq iqtisadiyyatımızda real geriləmələrlə üz-üzə qalırıq. Yaranmış vəziyyətin bizdən asılı olmayan obyektiv səbəbləri ortadadır. Ümumi Daxili Məhsulun ABŞ dolları ilə ifadədə 2007-ci ilin səviyyəsinə düşməsi, yəni onun 2,2 dəfə azalaraq 2014-cü ildəki 75,2 milyard dollardan 33,6 milyard dollara enməsi ilk növbədə dünya bazarlarında neftin qiymətlərinin kəskin azalması ilə bağlıdır. Əslində manat ifadəsində Ümumi Daxili Məhsulun həcmində ötən illə müqayisədə baş verən 4% geriləmə böhran dövrü yaşayan və qısa zaman kəsiyində böyük həcmdə valyuta gəlirlərindən məhrum olan bir iqtisadiyyat üçün adi qəbul edilməlidir. Lakin bizim iqtisadi və maliyyə durumumuzda məsələnin mahiyyəti bir qədər fərqlidir. Ölkədə postneft dövrünə hazırlıqlar tam başa çatmamış neftin qiymətlərinin birdən birə 3-4 dəfə aşağı düşməsi ciddi fəsadlar yaratdı. Yaranmış vəziyyətdə daha ciddi problemlər, ölkənin bank sistemində baş verdi. 2015-ci ildə milli valyutanın iki kəskin devalvasiyası və son devalvasiyadan keçən bir il ərzində onun əlavə olaraq 20%-ə qədər dəyər itirməsi, bank sektorunu ağır bir duruma saldı və bunun nəticəsi olaraq 11 bank öz fəaliyyətini dayandırmalı oldu. Ölkəyə böyük neft pulları daxil olduğu dönəmdə Mərkəzi Bankın apardığı pul-kredit siyasətindəki yanlışlıqların ümumi mənzərəsi isə belədir. Bu günə bütün səviyyədən olan depozitlərin 75,5%, əhalinin əmanətlərinin 81,0%, kreditlərin 46,2% xarici valyutadadadır. 2014-cü ilin son ayları ilə müqayisədə cari ilin sonlarında əhalinin banklardakı manatla olan əmanətləri 3,2 dəfə azalmış, xarici valyutada olan əmanətlər isə 2,3 dəfə artmışdı. Pul-kredit sisteminin bu səviyyədə dollarlaşması nəticə etibarilə ölkənin bütün maliyyə sistemini xarici valyutadan asılı bir vəziyyətə salıb. Bütün səylərə baxmayaraq bu gün manata inam çox aşağı bir səviyyədədir. O, praktik olaraq hər gün dəyər itirir. Bir aydan çoxdur ki, banklar əlbir olub rəsmi valyuta satışını dayandırmaqla bu inamın bir qədər də azalmasına xidmət ediblər. Yaranmış vəziyyətdə bank sistemində adi islahatlar deyil, inqilabi dönüş edə biləcək kəskin addımlar atmaq lazımdır. Biz bununla bağlı təkliflərimizi bu ilin dekabr ayının 20-də mətbuat səhifələrində yayımlanmış “Böhrandan çıxış üçün ilk öncə maliyyə sabitliyi yaratmaq lazımdır” başlıqlı təhlilimizdə vermişik və bu səbəbdən onları bir daha təkarlamırıq. Gələn il aparılacaq islahatların uğuru da məhz milli valyutaya olan inamın bərpa edilməsindən və bununla da əldə olunacaq maliyyə sabitliyindən bilavasitə asılı olacaqdır.
Növbəti ilə biz ötən ilin sonlarından başlayaraq bəyan edilmiş post-neft iqtisadiyyatının yaradılmasını təmin edə biləcək ciddi islahatlar toplusu ilə gedirik. Heç şübhə yoxdur ki, bütün bu toplunun baş sənədi, bu günlərdə dövlət başçısı tərəfindən təsdiq edilmiş və iqtisadiyyatın bütün sahələrini əhatə edən Strateji Yol Xəritəsidir. Ölkə iqtisadiyyatının bütün sahələrini əhatə edən bu sənədin uğurla icrası da ilk növbədə ölkədə maliyyə sabitliyinin yaradılması və bu əsasda həm daxili və həm də xarici investorların iqtisadiyyatın real sektoruna cəlb edilməsindən asılı olacaq. Bu səbəbdən də növbəti ildə islahatların önündə bank sektorunun əsaslı şəkildə yenidən qurulması dayanmalıdır. Bir sözlə, bütün səylər ilk növbədə milli valyutanın sabitliyinin bərpa olunmasına yönəlməlidir. Sabit milli valyuta sabit maliyyə durumu deməkdir. Sabit maliyyə durumu olan yerdə isə investisiyaların davamlı axını mütləq baş verəcəkdir.

Fikrət Yusifov
İqtisad elmləri doktoru,
professor

yüklənir...

XƏBƏR LENTİ

29.03.2017 , 04:01

Əbiyevin adamı Həsrət İsmayılov Cəlilabadda hərbi bileti 4 minə satır

28.03.2017 , 23:41

Sərkisyanın qorxulu rəqibi: “Ədalətsizliyə, qanunsuzluğa “bəsdir” deməliyik!”

28.03.2017 , 23:19

Admiral: “Türkiyə-ABŞ-la razılaşa bilməyəcək”

28.03.2017 , 23:17

Azərbaycan Prezidenti: "Bizim uğurlu iqtisadi siyasətimiz dayanıqlı inkişafı təmin edəcək"

28.03.2017 , 23:15

Həmsədr Xankəndidə bəyan etdi: “Fransa prezidentlərin görüşünü təşkil etməyə hazırdır”

28.03.2017 , 22:17

Prezidentin qızlarla şəkli qalmaqal yaratdı

28.03.2017 , 22:08

Ramil Usubov Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindədir

28.03.2017 , 22:08

ATƏT-in Minsk Qrupunun həmsədrləri Qarabağdadır

28.03.2017 , 22:07

Türkiyədən kürd bayrağına reaksiya: Doğru deyil

28.03.2017 , 21:26

Ərdoğan: “Ölüm hökmünün bərpasını dəstəkləyəcəm”

28.03.2017 , 21:10

Vahid Ələkbərov “Lukoyl”u Türkiyəyə “köçürür”?

28.03.2017 , 20:55

Ərdoğan Bakı-Tiflis-Qars layihəsinin açılışına qatılacaq

28.03.2017 , 20:52

Ziya Məmmədovun böyük korrupsiyasının sxemi - Dəmir yolunun 56,8 milyonu çobanın cibinə necə gedib?

28.03.2017 , 20:51

İnsanın beyin həcminin böyük olması qida ilə izah edilib

28.03.2017 , 20:48

Nizaməddin Quliyev müəllimlərin maaşına göz dikdi

28.03.2017 , 20:40

Türkmən şəhəri rəsmən kürd mərkəzinə çevrildi

28.03.2017 , 20:37

BDU müəllimlərinin yaşadığı bina yanır - Video/ Yeniləndi

28.03.2017 , 20:36

Lütvəli Babayev Zərdabda “pambıqla baş kəsir”

28.03.2017 , 20:34

Avropa İttifaqı məhkəməsi: "Rusiyaya qarşı sanksiyalar qanunidir"

28.03.2017 , 20:33

FETÖ-çuların toplantısına belə basqın edildi - Video

28.03.2017 , 20:20

General Orucovun istefaya göndərilməsinin şok səbəbi - FOTOFAKT

28.03.2017 , 19:40

“Heç kimə İsraili küsdürməyə izn verməyəcəyik”

28.03.2017 , 19:39

Rusiya Bankı: “Ölkədə yeni iqtisadi tsikl başlayıb”

28.03.2017 , 19:38

Qərb mətbuatı Navalnını göylərə qaldırdı

28.03.2017 , 19:36

Lukaşenko: "Ermənistan və Azərbaycan münaqişəni vasitəçi olmadan həll etməlidir"

28.03.2017 , 17:54

General: "Azərbaycanda elə silahlar var ki, “İsgəndər” onun yanında oyuncaqdır"

28.03.2017 , 16:55

"Qədim Qəbələ" restoranından ərəb turistlərə "sürpriz" - Nahar 620 manat "şot" elədi

28.03.2017 , 16:10

“Əhalinin sayı artır, buna görə yeni iş yerləri açılmalıdır” - Prezident

28.03.2017 , 16:08

Putinlə Ruhani birgə mesaj verdilər – Açıqlamalar

28.03.2017 , 15:03

Dövlət katibi: "ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə tezliklə həllində maraqlıdır"

28.03.2017 , 14:55

Prezident: “Sahibkarlar fəal olmalıdırlar, özləri yeni bazarlara çıxmalıdırlar”

28.03.2017 , 14:42

Prezident: "Biz bu gün nümunə göstəririk ki, ölkəni necə idarə etmək lazımdır"

Bütün Xəbərlər

FaceBook